Yeni bir xəritəyə görə, ən müasir texnoloji eniş aparatları və ekskursiyaların köməyi ilə Marsın kəşfi, Qırmızı planetdə zibil yığınlarının yaranmasına səbəb olub. Hələ 1971-ci ildə Sovet “Mars-2” və “Mars-3” missiyaları Marsa insanlar tərəfindən zibil atmağa başlamışdı. Belə ki, Mars-2 orbiteri 27 noyabr 1971-ci ildə Marsın orbitinə uğurla daxil olduqda, eniş aparatı eniş prosesində qəzaya uğradı və onun qalıntıları Mars səthinə düşdü.
Ümumiyyətlə, yalnız Mars planeti deyil, Yerin orbiti də kosmik zibilxanaya çevrilib. Qeyd edək ki, hər kosmosa buraxılan roket və ya peyk kosmosda müəyyən qalıntıların yaranmasına səbəb olur. İndi isə insanlar Marsa 7 tona yaxın zibil atmağı bacarıblar. Qeyd edək ki, 2024-cü ilin əvvəlində Ingenuity Mars helikopteri mühərrik tərəfindəki nasazlıq səbəbindən uçuş üçün yararsız hala gəldi və Mars səthinə düşdü. Məhz bu hadisə isə, Marsda böyüyən süni zibil yığınına daha 1,8 kiloqram əlavə etdi. Marsın səthinə səpələnmiş dağıntılar böyükdür və onların ümumi həcmi 7 tonu ötür.
Zibil yığıntıları arasında hətta paraşütlər, rezin hissələri də mövcuddur. Qeyd edək ki, bütün bunlarla yanaşı NАЅА’nın Сurіоѕіtу аnd Реrѕеvеrаnсе roverləri, və Çinin Zhurong roverinin rəhbərliyində cari missiyalar Qırmızı planetdə keçmiş və ya indiki həyatın əlamətlərini axtarmaq üzərində işləyir. Əlbəttə ki, Marsda işləyən və ya fəaliyyət göstərən bu roverlər hələ zibil kimi təsnif edilmir. Wаrwісk Universitetindən olan James Blake bildirib ki, “Kosmik Uçuşlar zamanı tullantıların atılması çox məşhurdu və roverlər bəzən bu cür “zibilxanalarla” qarşılaşırlar. Müasir texnologiya ilə elmi kəşflər və missiyaların bu uzaq dünyaların təbii mühitinə təsiri arasında həmişə bir dekommunizasiya tarazlığı mövcuddur. Gələcək missiyaların insan izinin minimuma endirilməsini təmin etmək üçün davamlılığı nəzərə alaraq inkişaf etdirilməsi vacibdir.”
