Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı tarixi bir açıqlama verərək pəhriz sodaları və şəkərsiz saqqızlar kimi minlərlə məhsulda olan aspartam adlı məşhur süni dadlandırıcının“insanlar üçün kanserogen maddə” kimi təsnif edilməsinə qərar verdi.
Bu hesabat onu göstərir ki, ÜST-nin Beynəlxalq Xərçəng Araşdırmaları Agentliyi (IARC) tərəfindən nəzərdən keçirilən bəzi tədqiqatlar aspartam və qaraciyər xərçəngi arasında mümkün əlaqə olduğunu təsdiqləyib. Burada “ola bilər” sözünü qeyd etmək lazımdır, çünki asbest və ya tütündəki kimi birbaşa, qəti əlaqənin varlığı açıqlanmayıb. Lakin ən çox mənimsənmiş qida əlavələrindən biri hesab olunur.
ABŞ Qida və Dərman İdarəsi kimi çoxsaylı tənzimləyici qurumlar dəfələrlə deyiblər ki, aspartam müəyyən qaydalar çərçivəsində istifadə edilməzsə insan istehlakı üçün təhlükələrə səbəb ola bilər. Bütün bunların timsalında ÜST isə elm adamlarını aspartam və onun xərçənglə mümkün əlaqəsi haqqında daha çox araşdırma aparmağa vadar edəcək.
Aspartamın haralarda istifadə olunur?
Dünyada ən çox istifadə edilən şirin süni dadlandırıcılardan biridir. Araşdırmaya görə, dünya üzrə təxminən 6000 məhsulda mövcuddur. Bununla belə, aspartam diş pastaları və ya dərmanlar kimi gözlənilməz yerlərdə də istifadə edil bilər və tez-tez “pəhriz” və ya “şəkərsiz” kimi satılan məhsullarda görünür. Qidalarda aspartam tez-tez şəkərsiz salat soslarında, aşağı kalorili dondurmalarda, şəkərsiz pudinqlərdə və jelelərdə belə mövcuddur.
Bundan əlavə, tez-tez “pəhriz” içkilərində istifadə olunur, çünki adi şəkərdən daha az kaloriyə malikdir. Adi süfrə şəkəri ilə müqayisədə aspartam təxminən 200 dəfə daha şirindir, ona görə də məhsullarda çox istifadə etmək lazım olmur. Redbull, Coca Cola zero kimi məşhur içkilərdə olduğu bilinsə də məlumata görə şirkətlər bunun baş vermə ehtimalını əvvəlcədən təyin edib sukraloza-a keçid etmişdilər.
ÜST-nin Qidalanma və Qida Təhlükəsizliyi Departamentinin məsul şəxsləri bildirir:
“Əgər istehlakçılar dadlandırıcılı, yoxsa şirinləşdirilmiş kola almaq barədə qərar verməli olsalar, məncə, bunun əvəzinə içməli su kimi üçüncü variantı nəzərdən keçirilməlidir. İstər həqiqi, istərsə də süni şəkər olsun, insanların istehlak etdiyi şirin qida və içkilərin sayını məhdudlaşdırmaq vaxtıdır.”
