Dünyanın ən böyük açıq bilik mənbəyi olan Vikipediya gözlənilməz təhlükə ilə üz-üzədir: süni intellekt (AI) botları. Wikimedia Fondunun məlumatına görə, 2024-cü ilin əvvəlindən platformanın ötürmə qabiliyyətindən istifadə 50 faiz artıb.Lakin bu artım insan oxucuları deyil, süni intellekt botları hesabına baş verib. Generativ süni intellekt modellərini öyrətmək üçün Wikipedia-nın zəngin məzmun deposunu axtaran botlar platformanın infrastrukturunu gərginləşdirir. Bu botlar Wikimedia Commons-dakı şəkillərdən Vikipediya məqalələrinə qədər bütün növ məlumatları toplayır.
Məsələn, ABŞ-ın keçmiş prezidenti Cimmi Karter 2023-cü ilin dekabrında vəfat etdikdən sonra istifadəçilər onun Ronald Reyqanla prezidentlik debatının videosunu izləmək üçün Vikipediyaya axışıblar. Bu insan trafiki isə Vikimedia sistemləri tərəfindən proqnozlaşdırıla və idarə oluna bilər. Ancaq süni intellekt botları, hazırda insan trafiki kimi müəyyən populyar məzmuna diqqət yetirmək əvəzinə, çox vaxt nadir hallarda ziyarət edilən səhifələri hədəfləyir. Bu, Vikimedianın əsas məlumat mərkəzlərinə daha çox yük qoyur və əhəmiyyətli xərclər yaradır. Fondun ətraflı təhlilinə görə, Vikipediyanın resurs istehlakının 65 faizi botlardan gəlir. Bu, Vikipediya üçün daimi baş ağrısına çevrilib. Bu darboğaz real istifadəçilər üçün səhifəyə girişi ləngidir, təhlükəsizlik qrupları isə hər gün yeni botları aşkar edib bloklamalı olur.
Wikimedia Fonduna görə, əsl problem bu süni intellekt şirkətlərinin Vikipediyadakı məzmunu düzgün atribut olmadan istifadə etmələridir. Vəqf ianələrə arxalanan bir təşkilat olduğundan, yeni istifadəçiləri platformaya töhfə verməyə təşviq etməyə çalışır. Bununla belə, bu, davamlı model deyil, çünki AI botları məlumatı götürmür və Vikipediya ictimaiyyətinə rəy bildirmir. Hazırda şirkət alternativ həllər üzərində işləyir.
