Avropa İttifaqı Parlamenti süni intellekti idarə etmək üçün dünyanın ilk böyük tənzimləyici qaydalarını təsdiqləyib. Beləliklə, Avropa Birliyi Parlamenti tərəfindən ilk Süni intellekt Qanunu rəsmi olaraq təsdiqləndi. Yeni süni intellekt qanunu, texnologiyanı 4 risk kateqoriyasına ayırır.
Avropa Komissiyasının daxili bazara cavabdeh üzvü Thierry Breton X şəbəkəsində bildirib ki, “Avropa artıq süni intellekt sahəsində qlobal standart təyin edən mövqeyə sahibdir”. Avropa Parlamentinin sədri Roberta Metsola qanunu təməlqoyma kimi səciyyələndirib və qanunun fundamental hüquqları qoruduğunu və eyni zamanda innovasiyalara mane olmadığını bildirib. 2021-ci ildə ortaya atılmış Avropa Birliyi Süni intellekt Qanunu, texnologiyanı qəbuledilməz, yüksək, orta və aşağı təhlükəyə qədər müxtəlif risk kateqoriyalarına bölür. Reqlamentin may ayında yekun yoxlamalardan keçdikdən və Avropa Şurasından təsdiq aldıqdan sonra qüvvəyə minməsi gözlənilir.
Xatırladaq ki, bir müddət əvvəl Avropa Birliyi Rəqəmsal Bazartlar Aktını qəbul edərək ABŞ əsaslı texnologiya nəhənglərini cilovladı. İndi isə süni intellekt tərəfində eyni addımlar atılacaq. Süni İntellekt Qanunu qüvvəyə mindikdən sonra ölkələrin qadağan olunmuş süni intellekt sistemlərini qadağan etmək üçün altı ay, çatbotlar kimi “ümumi təyinatlı süni intellekt sistemlərinə” qarşı qaydaları tətbiq etmək üçün 12 ay və qanunun yüksək riskli olaraq qanunun müəyyən etdiyi AI sistemləri üçün 36 aya qədər vaxtları olacaq.
Hansı süni intellektlər qadağan olunacaq?
- Həssas xüsusiyyətlərdən istifadə edən biometrik təsnifat sistemləri (siyasi, dini, fəlsəfi inanclar, cinsi oriyentasiya, irq)
- Üzün tanınması verilənlər bazası yaratmaq üçün internetdən və ya CCTV görüntülərindən məqsədyönlü şəkildə üz təsvirlərini əldə edən
İş yerində və təhsil müəssisələrində duyğuların tanınmasını həyata keçirənlər - Sosial davranış və ya şəxsi xüsusiyyətlərə əsaslanan sosial qiymətləndirmə
- İnsanların davranışlarını manipulyasiya edərək azad iradəsini maneə törədən AI sistemləri
- İnsanların zəifliklərini istismar etmək üçün istifadə olunan AI tətbiqləri
Qaydalara əməl edilməməsi, pozuntudan və şirkətin ölçüsündən asılı olaraq 35 milyon avro və ya qlobal dövriyyənin 7%-i və ya dövriyyənin 1,5%-nə qədər cərimələrə səbəb ola bilər. Süni İntellekt Aktı açıq mənbə tərtibatçılarına, tədqiqatçılara və dəyər zəncirinin aşağı hissəsində işləyən şirkətlərə potensial olaraq ağır cərimələr tətbiq etməyəcək. Ümumiyyətlə, AB-nin Süni İntellekt Qanununun tam qüvvəyə minməsi 2025-ci ildə mümkün olacaq. Qanunun bu sahədə Meta, Amazon, Adobe, Google, Nvidia və OpenAI kimi qabaqcıl şirkətlərə ev sahibliyi edən ABŞ-ı da hərəkətə keçirəcəyi gözlənilir. Qeyd edək ki, ABŞ hələ də öz süni intellekt qanununu yekunlaşdırmayıb.
