Bəziləri düşünür ki, ekran paneli tiplərinə görə gözə müsbət və ya mənfi təsir göstərə bilər. Gəlin ilk öncə, AMOLED ekran panellərinin IPS LCD ekran panellərindən fərqini anlayıb daha sonra panellərin gözə olan təsiri barədə danışarıq.
AMOLED “Active Matrix Organic Light Emitting Diode” ifadəsinin qısaltmasıdır. OLED ekranların təkmilləşdirilmiş modifikasiyasıdır. OLED ekrandan fərqli olaraq, AMOLED ekran hər bir pikselin elektrik cərəyanını idarə edə bilən nazik (TFT) tranzistorlara, aktiv matris sisteminə sahibdir. Buna görə istifadə zamanı batareyaya qənaət edə bilir. Qara rəngli hissələrdə pikselləri söndürərək “həqiqi qara” rəngi göstərir. Kontrast səviyyəsi yüksək olduğundan görüntülər daha dolğun rənglərə sahibmiş kimi görünür. Bu gün Samsung istehsalı “Samsung E5 Super AMOLED” panellər ən bahalı ekran texnalogiyası hesab edilir. Hansı ki, yeni üst seqment cihazlarda istifadə edilir. Super AMOLED adlandırılmış AMOLED panel isə, cüzi dəyişiklik edilərək “Samsung Display” tərəfindən inkişaf etdirilir. AMOLED-dən əsas fərqi, toxunma sensorunun ekran panelinə inteqrasiya edilməsində yaranır. Yəni, AMOLED panel üzərində ayrıca toxunma paneli qatı yerinə, ümumi paket halını almış bir ekran nəzərdə tutulur.
Hansı ekran paneli daha yaxşıdır?
Super Amoled panellər daha nazik və zərif olduğundan ekranın zərbələrə qarşı qorunması üçün daha bahalı qoruma texnalogiyaları, şüşələr istifadə edilir. Bir pikselin zədələnməsi, bir çox halda digər piksellərin fəaliyyətini dayandıra bilər. Ehtiyac olmadığı təqdirdə parlaqlığın aşağı tutulması, qara rəngli divar kağızları işlədib piksellərin deaktiv edilməsi, həm enerji qorunması, həm də uzun ömürlü istifadə üçün yaxşı ola bilər. AMOLED panelin pikseli yalnız qara rənglərdə söndürdüyünü nəzərə almasanız, enerji istifadəsi İPS LCD ilə müqayisədə gözlədiyiniz qədər aşağı olmayacaq. Ona görə qara rəng AMOLED ekranda əvəz olunmazdır.
İPS LCD panellər isə, fərqli texnalogiyaya sahibdir. Hər bir piksel ayrılıqda idarə edilə bilmir. Belə halda, ekran panelinin “Arxa işıq” adlandırılan işıq mənbəyinə ehtiyacı yaranır. Arxa işıqdan istifadə edərək görüntünün əldə edilməsi zamanı qeyd etdiyimiz kimi hər bir piksel ayrılıqda söndürülə bilmir. Bu zaman ekranda qara rəngdə olan hissələr qara rəngin fərqli çalarlarında görünür. Buna səbəb isə qara rəngin yaradılması üçün də rəng filteri və arxa işıqdan istifadə olunmasıdır. AMOLED ekrandan fərqli olaraq İPS LCD ekranlar arxa işığın avantajı ilə açıq havada yüksək parlaqlığa çıxa bilir, amma bu üstünlük də yeni nəsil AMOLED panellər ilə itirilib. AMOLED ekran kimi kontrastı yüksək panel olmadığından biraz solğun, lakin keyfiyyətli İPS LCD paneldirsə, real həyatdakına daha yaxın görüntü göstərmə imkanı əldə edilə bilər. Əsas avantajlarından biri isə, qiymətinin ucuz olmasıdır. IPS LCD panel, cihazın qiymətinin münasib olmasına şərait yaradır, həm də problem olduğu zaman AMOLED ekrandan daha ucuz qiymətə dəyişdirilir.
Amoled və IPS LCD ekranların insan gözünə təsiri
Ekran panelinin hansı tip olması gözə ziyan verən əsas amil kimi qiymətləndirilmir. Yəni, sırf bu ekran paneli gözə ziyandır tipli bir anlayış tam olaraq doğru deyil. Gözə təsir edən başlıca problem “Mavi işıq” səviyyəsi “Dimming”, “PWM” olaraq adlandırılan titrəmə səviyyəsi, ekran parlaqlığının yüksək olması və.s hallardan yaranır. Ekrandan yayılan “Mavi işıq”-ın göz üçün zərərli olduğu tibbi cəhətdən təsdiqlənmişdir. Hansı tip ekranı istifadə edilməsindən aslı olmayaraq, özündə həssaslıq hiss edən istifadəçilər, parametrlərdən ekranın işığını daha isti rənglərə çevirə və ya “Mavi işıq” filteri tipli mobil tətbiqlərdən istifadə edə bilərlər. Ekran parlaqlığını bacardıqca aşağı tutmağınız da, vacibdir.
AMOLED ekranlarda əgər qara rəng aktiv istifadə edilərsə, qara rəngli hissələrdə ekran aktiv olmayacağından göz üçün müsbət amil kimi qiymətləndirilməsi mümkündür. “Mavi işıq” problemi hər iki panelə şamil edilsə də, AM(OLED) panellərdə IPS LCD panellərdəkindən daha çox dezavantaj yaradan “Dimming” olaraq bilinən problem yaşanır.
PWM texnologiyası nədir?
Əvvəla PWM-nin nə olduğunu qeyd edək və sadə formada başa salaq. “Pulse Width Modulation” qısaltması olan termin, illər əvvəl IPS LCD ekran panelləri ilə həyatımıza daxil olub. IPS LCD ekran panelləri yuxarıda izah etdiyimiz kimi, müəyyən bir arxa işıqdan istifadə edərək görüntünü yaradır. Parlaqlıq azaldıqca, paralel olaraq arxa işığa verilən cərəyanın azaldılması sanki gözünüzü “açıb-yumurmuş”-casına ekran paneli üzərində tezliyin azalması təsiri yaradır. Ona görə də, “DC Dimming” olaraq adlandırılan texnalogiya, IPS LCD ekranlarda xüsusilə aşağı parlaqlıqda belə problemin qarşısının alınması məqsədilə tətbiq edilir.
AMOLED panellərdə də bənzər hal yaşanır, lakin bu panelin daha kompleks olması işləri çətinləşdirir. Bəhs etdiyimiz kimi, AMOLED paneldə görüntü ayrı-ayrılıqda diodlara verilən cərəyan ilə yaradılır. Parlaqlığın azaldılması, diodlara verilən voltu azaltsa da, aşağı parlaqlıqda diodların rəngi yaratmasında dəyişikliyə səbəb olur və dioda verilən gərginlik aşağı olduğundan titrəmə effekti ortaya çıxır. Bunu üçün, “DC Dimming” texnologiyası bu panellərə də tətbiq edilir, amma bu dəfə də aşağı parlaqlıqda gərginlik azkən, rənglərin keyfiyyətini aşağını salır.
Yeni nəsil flaqman cihazlarda isə, AMOLED ekran panellərinin keyfiyyəti ciddi formada yüksəldiyindən, demək olar hər bir halda bütün problemləri geridə qoymuş olur. Daha aşağı seqment cihazlardakı AMOLED panellərdə bu təsirləri daha çox görə bilərsiniz. IPS LCD ekranlar isə, demək olar orta seqmentdə belə yavaş-yavaş unudulmaqdadır.
