İsveçin Linköpinq Universitetinin tədqiqatçıları 3D bioprintingdən istifadə edərək tərkibində damar strukturları olan süni dəri-nin istehsalında mühüm mərhələyə çatıblar. Tədqiqatçılar iki fərqli üsul inkişaf etdirərək, tibbdə uzun müddətdir davam edən problem olan toxumanın funksional damar sistemi ilə təmin edilməsi probleminin həllini axtarırlar.
Bildiyimiz kimi, bu gün də ağır yanıqlar və ağır toxuma itkiləri hələ də xəstənin öz bədənindən alınan nazik dəri təbəqələrinin köçürülməsi ilə müalicə olunur. Lakin bu üsul dərinin ən dərin təbəqəsi olan dermi bərpa edə bilmir. Başqa sözlə, sinirlər, damarlar və birləşdirici toxuma yoxdur. Bu, həm funksional itkilərə, həm də qalıcı çapıqlara səbəb olur. Yeni araşdırmada komanda bu problemi aradan qaldırmaq üçün xüsusi bioink (μInk) hazırlayıb. Bu bioink fibroblast hüceyrələri, jelatin muncuqları və hialuron turşusu əsaslı gel qarışığından ibarətdir. 3D printer ilə qat-qat çap olunan bu toxuma yüksək sıxlıqda canlı hüceyrələr ehtiva edir. Siçanlar üzərində aparılan transplantasiya təcrübələrində toxuma nəinki yapışdı, həm də kollagen istehsal etməyə və öz damar şəbəkəsini formalaşdırmağa başlayıb.
Paralel olaraq hazırlanmış ikinci üsul REFRESH (Free-Floating Suspended Hydrogel Filamentlərin Yenidən Yönləndirilməsi) adlı texnikadır. Bu üsul su əsaslı hidrojellərdən ip kimi strukturlar istehsal edir. Bu iplər daha sonra fermentlərlə tamamilə həll olunaraq qan damarlarını təqlid edən mikrokanallar buraxa bilər. Bu, hüceyrələrin böyüməsi və damar strukturlarının formalaşması üçün boşluqlar yaradır. Tədqiqatçılar bu üsulun mürəkkəb damar şəbəkələrini toxuya biləcəyini nümayiş etdirdilər. İnkişaflar ümid verici olsa da, mütəxəssislər klinik təcrübəyə keçməzdən əvvəl əlavə sınaqlara ehtiyac olduğunu xəbərdar edirlər. Laboratoriyada uğurla becərilmiş toxumaların real yaralarda iltihab və infeksiya kimi amillərə necə reaksiya verəcəyi hələ məlum deyil. Bununla belə, bu iki üsulun birləşdirilməsi gələcəkdə vaskulyarlaşdırılmış süni dəri toxumalarının istehsalına və hətta süni orqanların qurulmasına imkan verə bilər. Bu, yanıq və travma xəstələrinin müalicəsində inqilabi bir addım olardı.
