ABŞ-da yerləşən aerokosmik şirkət Electra, 2050-ci il sərnişin təyyarəsi üçün vizyonunu ortaya qoyan yeni hibrid təyyarə konsepsiyasını təqdim etdi. NASA-nın Ətraf Mühitin Davamlılığı üçün Qabaqcıl Təyyarə Konsepsiyaları (AACES) 2050 proqramı çərçivəsində hazırlanan dizayn 100-dən çox sərnişin daşımaq qabiliyyətinə malikdir və elektrik mühərrik sistemləri, qabaqcıl aerodinamik quruluşu və innovativ gövdə dizaynı ilə seçilir. Şirkət, ənənəvi təyyarələrə sadəcə elektrik mühərrikləri əlavə etmək əvəzinə, təyyarəni və bütünlükdə mühərrik sistemini yenidən dizayn etməklə daha səmərəli və ekoloji cəhətdən təmiz bir həll təklif etməyi hədəfləyir. Bundan əlavə, konsepsiyanın mövcud hava limanı infrastrukturu ilə uyğun olması planlaşdırılır.
AACES 2050 konsepsiyası ilk baxışdan qeyri-adi “ikiqat köpüklü” gövdəsi ilə diqqət çəkir. İki silindrik hissəni birləşdirməklə yaradılan bu struktur, yalnız daxili həcmi artırmaqla yanaşı, gövdənin qaldırma gücünə də töhfə verir. Bu, qanadlardakı yükü azaldır və daha kiçik və daha yüngül qanadlardan istifadə etməyə imkan verir. Nəticədə təyyarənin çəkisi azalır, aerodinamik səmərəliliyi isə artır. Konseptin ən diqqətəlayiq xüsusiyyətlərindən biri hibrid mühərrik sistemidir. Qanadların altında yerləşən iki turbofan mühərriki itələmə qüvvəsinin böyük hissəsini təmin edir və eyni zamanda elektrik enerjisi istehsal edir. Füzelajın arxa hissəsində yerləşən üç elektrik ventilyatoru bu enerji ilə işləyir.
İlk baxışdan mühərriklərin elektrik enerjisi istehsal etməsi və sonra elektrik ventilyatorlarını işə salması ideyası səmərəsiz görünə bilər, lakin sistemin əsas məqsədi aerodinamik itkiləri azaltmaqdır. Qanadların altındakı turbofan mühərrikləri təmiz və müntəzəm hava axınından faydalanarkən, füzelaj boyunca hərəkət edən daha yavaş hava təbəqəsi arxadakı ventilyatorlar tərəfindən çəkilir. Bu metod sayəsində normalda turbulentliyə və enerji itkisinə səbəb olan hava axını yenidən sürətlənir. Beləliklə, müqavimət azalır, itələmə səmərəliliyi artır və yanacaq sərfiyyatı və karbon emissiyaları azaldıla bilər.
Konsepsiya nəzəri olaraq əhəmiyyətli üstünlüklər təklif etsə də, mühəndislərin aradan qaldırmalı olduğu bəzi texniki maneələr var. Yüksək güclü elektrik ötürülməsi, istilik idarəetməsi və arxa hissədəki elektrik ventilyatorlarının yarada biləcəyi səs-küy səviyyələri inkişaf prosesinin vacib aspektləri arasındadır.
Electra şirkətinin Məhsul Strategiyası üzrə Direktoru Dr. Parker Vascik bildirib ki, konsepsiyanın ən əhəmiyyətli üstünlüyü elektrikləşdirmənin hərəkət sistemlərinin əvvəllər mümkün olmayan yerlərdə yerləşdirilməsinə imkan verməsidir. O əlavə edib ki, onların məqsədi yalnız kağız üzərində səmərəli görünən bir dizayn hazırlamaq deyil, həm də sertifikatlaşdırıla bilən və kommersiya baxımından sərfəli bir təyyarə yaratmaqdır. Uğurlu olarsa, AACES 2050 konsepsiyası gələcək kommersiya aviasiyasında yanacaq sərfiyyatını və emissiyaları azaldacaq yeni nəsil hibrid təyyarələrin yolunu aça bilər.
