ABŞ bu yaxınlarda yarımkeçiricilərin və onların istehsalında istifadə olunan avadanlıqların ixracına yeni məhdudiyyətlər tətbiq etdiyi üçün Qərb ölkələri texnologiyalarını Çinlə bölüşməkdə getdikcə ehtiyatlı davranırlar. Paralel olaraq isə, Çin şirkətləri dünyanın ən böyük elmi-tədqiqat xərclərinə sahib şirkətlər sırasına yüksəlirlər. Bloomberg deyir ki, bu Çinin artıq Qərb texnologiyalarına aslılığı olmadığına və ya çox azaldığına işarədir.
Beş il əvvəl ən çox elmi-tədqiqat və inkişafa xərcləmiş şirkətlər arasında oxşar reytinqdə ilk 25-likdə yeganə Çin şirkəti Microsoft-dan sonra altıncı yeri tutan Huawei olmuşdu. Ancaq bu gün reytinqdə daha çox Çin şirkətləri var və onların R&D üçün ayırdığı məbləğlər əhəmiyyətli səviyyədə böyükdür .
Bloomberg-in məlumatına görə, Çinin artıq Qərb texnologiyalarına aslılığı əhəmiyyətli dərəcədə azalıb. Xüsusilə, ByteDance (TikTok-un sahibi), Tencent Holdings (WeChat-ın sahibi) və təkcə elektron ticarətlə deyil, həm də bulud hesablamaları ilə məşğul olan Alibaba Group Holding-in adı çəkilir. ByteDance-in 2021-ci ildə 14,6 milyard dollar xərclədiyi məlumdur. Daha sonra İnvestorlardan olan gəlirinin 2022-ci ildə 30% artıran şirkət, tədqiqat və inkişaf xərclərini 2022-ci ildə daha da yüksəldib.
Son 20 ildə şirkətlərin tədqiqat və təkmilləşdirmə xərcləri sürətlə artmışdır. Bu məbləğlər fiziki məhsullardan daha çox alqoritmlərin və süni intellekt sistemlərinin icadına, inkişafına sərf olunur. ABŞ və Hollandiya bu yaxınlarda yarımkeçiricilərin ixracına və onları istehsal etmək üçün istifadə olunan avadanlıqlara yeni məhdudiyyətlər qoyması ilə Qərb ölkələri Çinlə texnologiya mübadiləsindən getdikcə ehtiyatlanır.
Yuxarıdakı bütün digər rəqəmlər açıq şəkildə satılan maliyyə hesabatlarındandır. Kakin məsələn Çin şirkətlərindən fərqli olaraq Amazon dəqiq bir hesabat vermir, bunun əvəzinə gəlir hesabatlarına “texnologiya və məzmun” üçün bir sıra əlavələr gətirir. Ehtimal ki, R&D bura aid edilir, lakin rəqəmlər qeyri-şəffafdır. 2017 və 2018-ci illərdə ABŞ Qiymətli Kağızlar və Birja Komissiyası Amazon-u digər şirkətlər kimi Ar-Ge haqqında hesabat verməyə çağıran bir sıra məktublar göndərdi, lakin Amazon bu mövzuda dəqiq bir cavab verməmişdi. Texnologiya şirkətlərinin sayı artıb və hal-hazırda siyahıdakı Çinin Qərb texnologiyalarına aslılığı ilə vuruşan şirkətlərin bir çoxu yenidir.
