Bazar ertəsi günü Yer kürəsində son 20 ildə müşahidə edilən ən güclü günəş radiasiyası fırtınası yaşanıb.Hadisə peyk sistemlərinə, rabitə infrastrukturuna və astronavtların təhlükəsizliyinə potensial təsirlər səbəbindən narahatlıq doğurub.
ABŞ Milli Hava Xidmətinin Kosmik Hava Proqnozlaşdırma Mərkəzi (SWPC) hadisəni beş səviyyəli şkala üzrə dördüncü səviyyə olan S4 (şiddətli) günəş radiasiyası fırtınası kimi təsnif etdi. SWPC sosial mediada verdiyi açıqlamada bunun son 20 ildə ən böyük günəş radiasiyası fırtınası olduğunu və S4 səviyyəsinin sonuncu dəfə 2003-cü ilin oktyabrında müşahidə edildiyini bildirdib. Qasırğa18 yanvarda AR4341 günəş ləkəsi bölgəsindən püskürən güclü X1.9 sinifli günəş partlayışı ilə başladı. Bu partlayış birbaşa Yerə yönəlmiş tam halqalı koronal kütlə atılmasına (CME) səbəb oldu. CME gözləniləndən daha sürətli hərəkət etdi və Günəşdən Yerə cəmi 25 saata çatdı. Normalda bu səyahət iki-dörd gün çəkir.
CME-nin təsiri 19 yanvar tarixində təsdiqləndi və maqnit şəraiti G4 (şiddətli) geomaqnit fırtınası səviyyəsinə yüksəldi. SWPC proqnozçusu Şon Dal kosmosdakı maqnit enerjisinin normal fon səviyyəsindən təxminən 20 dəfə artdığını bildirib. SWPC aviaşirkətləri, NASA, Federal Aviasiya Administrasiyasını (FAA), Fövqəladə Halların İdarə Edilməsi Agentliyini (FEMA) və Şimali Amerika Elektrik Etibarlılığı Assosiasiyasını mümkün pozuntular barədə məlumatlandırdı. Dal, vacib texnoloji infrastrukturun vaxtında tədbirlər görə bilməsi üçün müvafiq qurumlarla daim əlaqə saxladıqlarını bildirib.
Yüksək hündürlüklərdə, xüsusən də Beynəlxalq Kosmik Stansiyadakı astronavtlar və qütb bölgələrindən keçən uçuşlarda sərnişinlər üçün radiasiya riski artmışdır. Belə vəziyyətlərdə astronavtlar stansiyanın daha yaxşı qorunan ərazilərinə keçə bilərlər. Bu metod əvvəlki günəş fırtınalarında da istifadə edilmişdir. Peyk operatorları baxımından, xüsusilə geostasionar orbitdəki peyklər üçün risklər artır, qütb bölgələrində GPS dəqiqliyi və yüksək tezlikli radio rabitəsində müvəqqəti pozuntular yaranır. Lakin, Kolorado Universitetinin günəş fizikası üzrə mütəxəssisi Rayan Frençin sözlərinə görə, geniş ictimaiyyətə təsir edəcək geniş yayılmış texnoloji problemlərin baş verməsi gözlənilmir.
Geomaqnit fırtınası qütb parıltısının normalda görünmədiyi daha cənub enliklərinə çatmasına səbəb oldu. NOAA-nın hesablamalarına görə, fırtınalar davam edərsə, qütb parıltıları ABŞ-ın 24-dən çox ştatında, hətta Alabama və Şimali Kaliforniyaya qədər müşahidə edilə bilər. CME-nin Yer kürəsinə gəlməsindən sonra, Hollandiya və Almaniya da daxil olmaqla bir neçə ölkədən Avropada qütb parıltısı müşahidələri də bildirilib. Kosmik hava mütəxəssisləri xəbərdarlıq edirlər ki, yaxın günlərdə aktiv günəş ləkəsi bölgəsindən yeni alovlanmalar baş verə bilər və Yerə doğru gedən əlavə fırtınalar mümkündür.
