Ötən həftə Elon Maskın insan ömrü və ölümü anlayışı ilə bağlı açıqlamaları həm texnologiya dünyasında, həm də elmi dairələrdə uzunömürlülüklə bağlı müzakirələri yenidən alovlandırıb. Mask, insan ömrünü məhdudlaşdıran bioloji maneələrin aradan qaldırılmalı olduğunu iddia etdi və bu da ölümün qaçılmaz bir tale olub-olmadığı sualını yenidən ön plana çıxarmışdı. Əslində, bu müzakirə yeni deyil; son illərdə biotexnologiya və genetikadakı irəliləyişlər sayəsində qocalmanın sadəcə passiv bir proses deyil, ölçülə bilən və potensial olaraq müdaxilə edilə bilən bioloji mexanizm olduğu fikri güclənir. Məhz bu məqamda qocalmanı elmi şəkildə ölçməyə imkan verən epigenetik saatların qabaqcılı olan Steve Horvath, insan ömrünün 150 ilə qədər uzadılmasının artıq demək olar ki, qaçılmaz olduğunu iddia edərək bu müzakirəyə yeni bir ölçü qatıb.
TIME ilə son müsahibəsində Stiv Horvat, insan ömrünün 150 ilə qədər uzadılmasının “mütləq baş verəcəyini” bildirdi. Lakin o, min il yaşamaq ideyasını “təmiz elmi fantastika” adlandırdı. Horvatın iddialı açıqlamaları yalnız nəzəri proqnozlara deyil, həm də onilliklər boyu davam edən konkret elmi işə əsaslanır. Horvat epigenetik saatların memarı hesab olunur və bu, ilk dəfə olaraq qocalmanı ədədi və obyektiv şəkildə ölçməyə imkan verib. Horvat tərəfindən hazırlanmış bu metodlar DNT-də metilasiya adlanan kimyəvi dəyişikliklərin zamanla necə toplandığını və qocalmanı əks etdirdiyini ölçür. Bu, xronoloji yaş və bioloji yaş arasındakı fərqi aydın şəkildə ortaya qoymağa imkan verir. Horvatın işi qocalmanı mücərrəd bir anlayışdan ölçülə bilən bioloji bir prosesə çevirdiyindən, bu, müasir uzunömürlülük tədqiqatlarının təməl daşlarından biri hesab olunur.
Bu gün Horvat hüceyrə cavanlaşmasına yönəlmiş biotexnologiya şirkəti olan Altos Labs-da işini davam etdirir. Şirkətin əsas məqsədi qocalma ilə pisləşən sağlam hüceyrə funksiyasını bərpa etməklə xəstəlikləri və fiziki geriləməni geri qaytarmaqdır. Horvat artıq sadəcə akademik məqalələr dərc etmək istəmədiyini, birbaşa klinik təsir göstərəcək müdaxilələrin inkişafına töhfə verməyi hədəflədiyini bildirir. Horvatın sözlərinə görə, süni intellekt və böyük məlumat modellərinin biologiyaya inteqrasiyası, xüsusən də son illərdə, uzunömürlülük tədqiqatlarını gözləniləndən daha sürətli irəli aparıb. 2025-ci ilə qədər geologiya elmindəki bu impulsun 2026-cı ildə də bioloji məlumatların miqyası, hesablama gücü və nəzəri anlayışın daha da bir-birinə qarışması ilə davam edəcəyi proqnozlaşdırılır. Horvatın sözlərinə görə, 150 illik insan ömrü artıq “fövqəladə” deyil; bu, sadəcə zaman məsələsidir.
