NASA, keçmiş Google baş direktoru Erik Şmidtə məxsus Relativity Space ilə Mars-a yeni bir elmi missiya üçün əməkdaşlıq elan etdi. Aeolus missiyası çərçivəsində Relativity Space, NASA-nın elmi yükünü Qırmızı Planetə çatdıracaq kosmik gəmilər, raketlər və naviqasiya əməliyyatlarından məsul olacaq. Missiyanın 2028-ci ildə buraxılması planlaşdırılır.
NASA-nın SpaceX və digər özəl kosmik şirkətlərlə tərəfdaşlığına bənzər şəkildə hazırlanan layihə, bu günə qədər Mars atmosferinin ən əhatəli müşahidələrindən birini aparmağı hədəfləyir. Aeolus missiyası, Mars atmosferini öyrənən əvvəlki missiyalar, məsələn, Mars Kəşfiyyat Orbiteri, Mars Odyssey və MAVEN üzərində qurulacaq. NASA-nın təxminən altı aylıq rabitə kəsilməsi səbəbindən dayandırıldığını elan etdiyi MAVEN-dən qazanılan təcrübə də yeni layihənin əsasını təşkil edəcək.
Orbiterin göyərtəsindəki dörd fərqli elmi cihaz ilk dəfə olaraq Marsda küləkləri, temperatur paylanmasını, toz hərəkətlərini və bulud əmələ gəlməsini gündəlik və planet miqyasında inteqrasiya olunmuş perspektivdən öyrənəcək. Göyərtədəki bütün elmi avadanlıqlar Kaliforniyanın Silikon Vadisindəki NASA Ames Tədqiqat Mərkəzinin alimləri tərəfindən hazırlanacaq.
NASA-ya görə, Marsda toz fırtınaları, külək sistemləri, temperatur dəyişiklikləri və mövsümi atmosfer davranışının daha yaxşı başa düşülməsi həm pilotlu, həm də pilotsuz Mars missiyalarının təhlükəsizliyini artıracaq. Missiya zamanı əldə edilən məlumatlar gələcək kosmik gəmilər üçün atmosferə giriş, eniş və eniş sistemlərinin daha dəqiq dizaynına töhfə verəcək. Relativity Space hələlik missiyada istifadə ediləcək kosmik gəmi və raket haqqında texniki detalları paylaşmayıb. Şirkətin bu miqyasda planetlərarası missiyanı uğurla yerinə yetirə bilib-bilməyəcəyi də hələ sınaqdan keçirilməyib.
Erik Şmidt 2025-ci ilin mart ayında Relativity Space şirkətini satın aldı. Erik Şmidt 60 milyard dollardan çox sərvəti ilə dünyanın ən varlı 50 insanı arasındadır. Aeolus missiyası həmçinin Erik Şmidt və Elon Musk arasındakı rəqabətin kosmosa yayılması üçün bir mərhələ ola bilər. Son illərdə, xüsusən də süni intellekt təhlükəsizliyi ilə bağlı fərqli fikirlər üzündən ikisi tez-tez toqquşub.
Musk illərdir Marsa insan göndərmək məqsədini bildirsə də, SpaceX hələ də Marsa öz müstəqil missiyasını göndərməyib. Lakin 2018-ci ildə Falcon Heavy gəmisi ilə kosmosa buraxılan Tesla Roadster Marsa çatmaq əvəzinə Günəş ətrafındakı orbitinə yerləşdi. Əgər Aeolus 2028-ci ildə planlaşdırıldığı kimi buraxılarsa və Marsa uğurla çatarsa, Relativity Space Qırmızı Planetə çatan ilk özəl kosmik missiyanın sahibi olaraq kosmik tarixində əhəmiyyətli bir mərhələyə imza ata bilər.
Relativity Space şirkəti 2015-ci ildə keçmiş SpaceX və Blue Origin mühəndisləri tərəfindən təsis edilib. Şirkətin əsas məqsədi 3D çap texnologiyasından mümkün qədər geniş miqyasda istifadə etməklə daha ucuz raketlər istehsal etmək idi. Şirkətin ilk raketi olan Terran 1, 2023-cü ilin mart ayında ilk uçuşundan sonra missiyasını başa çatdıra bilmədi. Bundan sonra Relativity Space şirkəti diqqətini daha böyük və təkrar istifadə edilə bilən olması planlaşdırılan Terran R raketinə yönəltdi. Terran R-in inkişaf prosesi davam edir.
