Norveç dəniz nəqliyyatında yeni bir yol açmağa hazırlaşır. Ölkə dünyanın ilk tammiqyaslı gəmi tuneli kimi təsvir edilən Stad Gəmi Tuneli layihəsini yenidən təsdiqləyib. Son büdcə parlamentdən keçərsə, tikinti işlərinə 2027-ci ilin əvvəlində başlamaq planlaşdırılır. Təxminən 8,6 milyard Norveç kronuna (805 milyon dollar) başa gələn layihə, Norveçin qərb sahilindəki Stadlandet yarımadasından tunel çəkərək iki fyordu birləşdirəcək. Tunelin ümumi uzunluğu 1,7 kilometrlik qaya keçidi və giriş strukturları da daxil olmaqla 2,2 kilometrə çatacaq.
Layihəni xüsusi edən odur ki, Stadlandeti əhatə edən Stadhavet dənizi dünyanın ən çətin dəniz ərazilərindən biridir. Bölgədə ildə təxminən 100 gün ərzində şiddətli fırtınalar olur və dalğalar müxtəlif istiqamətlərdən 30 metrə qədər hündürlüyə çatır. Buna görə də, balıqçı qayıqları, yük gəmiləri, qızılbalıq daşıyıcıları və sərnişin bərələri tez-tez hava şəraitinin yaxşılaşmasını gözləməli olurlar. Bu, dəniz ticarətində gecikmələrə səbəb olur və yol və dəmir yolu nəqliyyatına yükü artırır.
Nəhəng ölçüsü ilə müxtəlif növ gəmilərin keçməsinə imkan verəcək
Tikintisi başa çatdıqda, 1,7 kilometr uzunluğunda nəhəng qaya kütləsindən keçəcək tunel 50 metr hündürlükdə və 36 metr enində olacaq. Dəniz səviyyəsindən tavana qədər olan açılış 33 metr olaraq nəzərdə tutulub. Bu ölçülər sayəsində 12 metrə qədər suya oturma qabiliyyətinə və 16 metrə qədər eni olan gəmilər, bərə və kruiz gəmiləri tuneldən təhlükəsiz şəkildə keçə biləcəklər.
On illərdir müzakirə olunan layihə 2021-ci ildə Norveç Parlamenti tərəfindən təsdiqlənib. Lakin tikinti xərclərinin artması səbəbindən 2025-ci ilin sonunda dayandırılıb. Büdcə düzəlişlərindən sonra layihə yenidən canlandırılıb və podratçı seçildikdən sonra tikintiyə 2027-ci ildə başlamaq planlaşdırılır. Tamamlanmanın təxminən beş il çəkəcəyi gözlənilir.
Norveç hökuməti Stad Gəmi Tunelinin balıqçılıq və qızılbalıq yetişdirmə sektorlarına əhəmiyyətli dərəcədə töhfə verəcəyinə inanır. O, həmçinin yük daşımalarını avtomobil və dəmir yolundan dənizə qaytarmağı, regional turizmi canlandırmağı və yanacaq sərfiyyatını və emissiyaları 60%-ə qədər azaltmağı hədəfləyir.
Rəsmilərin sözlərinə görə, layihə Norveçin dəniz ticarətindəki ən vacib maneələrdən birini aradan qaldıracaq, xüsusən də pis hava şəraiti səbəbindən Avropaya ixrac edilən təzə qızılbalıq daşınmalarında gecikmələrin qarşısını alacaq.
