Google, süni intellekt infrastrukturunun böyüməsi fonunda artan enerji tələbatına qarşı radikal bir həll yolu hazırlamağa hazırlaşır. Project Suncatcher adlı yeni bir təşəbbüslə şirkət günəş enerjisi ilə işləyən peyklər üzərində kosmik məlumat mərkəzləri qurmağı hədəfləyir. Beləliklə, Google Yer-də hər ötən gün daha çox ərazi və enerji zəbt edən AI məlumat mərkəzlərini orbitə köçürməklə bu problemin həll etməyi düşünür.
Bu vizyoner layihə, Google-ın süni intellekt prosessorlarını Yer orbitinə yerləşdirmək, kosmosun sonsuz günəş enerjisindən fasiləsiz istifadə etmək ideyasına əsaslanır. Bu, şirkətə ətraf mühitə zərər vermədən, karbon emissiyalarını artırmadan və ya yerüstü elektrik şəbəkələrinə yük vermədən süni intellekt üçün lazım olan yüksək hesablama gücünə nail olmağa imkan verir. Google-ın “Paradigms of Intelligence” üzrə baş meneceri Travis Beals bildirib ki, “Kosmos gələcəkdə süni intellekt hesablamalarını miqyaslandırmaq üçün ən uyğun yer ola bilər”. Şirkət həmçinin bu layihənin hazırkı vəziyyətini ətraflı izah edən və hələ ekspertlər tərəfindən nəzərdən keçirilməmiş bir məqalə dərc edib.
Google-ın planına görə, bu orbital peyklərdə Tensor Emal Vahidi (TPU) çipləri yerləşəcək. Peyklərdəki günəş panelləri atmosfer tərəfindən maneə törədilmədən enerji toplaya biləcək və bu da Yer səthindəkilərdən səkkiz dəfə daha səmərəli elektrik enerjisi istehsalını təmin edəcək. Lakin, Google layihəni gerçəkləşdirmək üçün ciddi texniki maneələrlə üzləşir. Ən vacib çətinliklərdən biri peyklərin bir-biri ilə kifayət qədər sürətlə əlaqə qura bilməsini təmin etməkdir. Şirkətin hesabatına görə, yerüstü məlumat mərkəzləri ilə rəqabət aparmaq üçün bu əlaqələr saniyədə onlarla terabit məlumat ötürülməsini dəstəkləməlidir. Buna nail olmaq üçün peyklərin bir-birindən bir neçə kilometr və ya daha az məsafədə uçması planlaşdırılır. Lakin, bu cür sıx orbital klasterləşmə kosmik zibil və toqquşma riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
Digər bir çətinlik radiasiya müqavimətidir. Google bildirir ki, o, yeni nəsil Trillium TPU çiplərini kosmosdakı yüksək radiasiya səviyyələrinə qarşı sınaqdan keçirib və bu çiplər beş illik missiyaları ərzində daimi nasazlıq olmadan işləyə biliblər. Xərc proqnozları da təsirli olur. Google-ın təhlilinə görə, əgər buraxılış və istismar xərcləri azalmağa davam edərsə, kosmik məlumat mərkəzlərinin enerji xərcləri 2030-cu illərin ortalarına qədər kilovat başına düşən enerji xərcləri yerüstü mərkəzlərin enerji xərcləri ilə müqayisə edilə bilən səviyyələrə çata bilər. Layihənin ilk addımı olaraq, Google Planet adlı peyk görüntüləmə şirkəti ilə tərəfdaşlıq edib. İki şirkət 2027-ci ilə qədər iki prototip peyk buraxmaqla avadanlığın orbitdəki performansını sınaqdan keçirməyi planlaşdırır.
