Avropa təhlükəsizlik rəsmiləri iki Rusiya kosmik gəmisinin Avropa üzərindən ən azı on iki vacib rabitə peykindən siqnalları tutduğuna inanırlar. Əvvəllər açıqlanmayan bu fəaliyyətlərin peyklər vasitəsilə ötürülən həssas məlumatların məxfiliyini təhlükə altına qoymaqla yanaşı, orbitləri manipulyasiya etməkdən tutmuş peykləri tamamilə sıradan çıxarmağa qədər risklər daşıdığı düşünülür.
Rəsmilərin sözlərinə görə, Luch-1 və Luch-2 adlanan Rusiya peykləri son üç ildə Avropa peyklərini daha intensiv şəkildə izləyir. Bu dövr Moskvanın Ukraynaya hərtərəfli müdaxiləsindən sonra Kreml ilə Qərb arasında gərginliyin pik həddi ilə üst-üstə düşür. Qərb hərbi və mülki kosmik hakimiyyət orqanları uzun müddətdir ki, bu iki Rusiya kosmik gəmisinin orbitdə etdiyi təkrarlanan və qeyri-adi manevrləri izləyir. Orbital məlumatlar və yerüstü teleskop müşahidələri göstərir ki, Luch-1 və Luch-2 Avropanın ən vacib geostasionar peyklərinə təhlükəli dərəcədə yaxınlaşır. Təxminən 35.000 kilometr yüksəklikdə Yerlə sinxron orbitdə fırlanan bu peyklər Avropaya, eləcə də Birləşmiş Krallığa, Afrikanın böyük hissələrinə və Yaxın Şərqə xidmət göstərir. Qeyd olunur ki, Rusiya kosmik gəmiləri bəzi peyklərin yaxınlığında həftələr və hətta aylardır yerləşdirilib və bu davranış, xüsusən də son üç ildə xeyli artıb. 2023-cü ildə buraxılan Luch-2, bu günə qədər 17 Avropa peykinə yaxınlaşdığı aşkar edilib.
Almaniya ordusunun kosmik komandanlığına rəhbərlik edən general-mayor Michael Traut, bu kosmik gəmilərin “siqnal kəşfiyyatı” fəaliyyətləri aparmaqda şübhəli bilindiyini bildirib və əlavə edib ki, Rusiya bilərəkdən Qərb rabitə peyklərinə yaxındır. Avropanın yüksək vəzifəli kəşfiyyat rəsmisi Luch peyklərinin yerüstü stansiyalardan peyklərə ötürülən məlumat axınlarının dar əhatə dairəsinə daxil olmağı hədəflədiyini vurğulayıb. Şifrlənməmiş məlumatlar böyük risk yaradır. Rəsmilərin ən böyük narahatlıqlarından biri də bir çox Avropa peyklərinin illər əvvəl qabaqcıl bort kompüterləri və güclü şifrələmə sistemləri olmadan buraxılmasıdır. Buna görə də, peyk əmr məlumatlarının şifrələnməmiş formada ötürülməsi bu məlumatların qeydə alınması və gələcəkdə zərərli müdaxilə üçün istifadə edilməsi üçün qapı açır. Mütəxəssislərin fikrincə, düşmən aktyoru bu əmrləri ələ keçirərsə, nəzəri olaraq peyklərin istiqamətini dəyişdirmək, onları söndürmək və ya hətta nəzarətsiz şəkildə atmosferə sürükləmək mümkün ola bilər.
Yaxınlaşma manevrlərinə məruz qalan Avropa peyklərinin əksəriyyəti peyk televiziyası kimi mülki xidmətlər göstərsə də, hökumətlərə və məhdud hərbi istifadəçilərə məxsus həssas rabitə vasitələri də eyni platformalardan keçir. Kəşfiyyat mənbələrinə görə, Luch-1 və Luch-2 birbaşa maneə törətmə və ya məhv etmə qabiliyyətinə malik deyil, lakin bu peyklərin sistemlərin yerdən və ya orbitdən necə pozula biləcəyi barədə geniş məlumat topladığına inanılır. Rusiyanın artan kəşfiyyat fəaliyyətinin digər bir əlaməti ötən il iki yeni peykin – Cosmos 2589 və Cosmos 2590-ın kosmosa buraxılmasıdır. Bu nəqliyyat vasitələrinin Luch-1 və Luch-2 ilə oxşar manevr qabiliyyətinə malik olduğu deyilir. Bundan əlavə, Luch-2-nin hazırda Intelsat 39 peykinin yaxınlığında olduğu bildirilir.
Rusiyanın kosmosdakı hərəkətləri artıq getdikcə daha çox diqqət çəkən “hibrid müharibə” fəaliyyətlərinin bir hissəsi kimi qəbul edilir. Keçən il rus hakerləri Norveçdəki bir bəndin nəzarətini ələ keçirdilər. Ölkənin həmçinin sualtı internet və elektrik kabellərinin kəsilməsi kimi təxribatlarda iştirak etdiyi deyilir. Çin və ABŞ da oxşar texnologiyalar inkişaf etdirsələr də, Avropa rəsmiləri Rusiyanın kosmik casusluq proqramının ən qabaqcıl və aqressiv şəkildə istifadə edilən proqramlardan biri olduğuna inanırlar. Almaniyanın müdafiə naziri Boris Pistoriusun ötən sentyabr ayında verdiyi açıqlamalar bu narahatlığı ümumiləşdirir: “Peyk şəbəkələri müasir cəmiyyətlərin Axilles dabanıdır. Onlara hücum edənlər bütün millətləri iflic edə bilərlər. Rusiyanın, xüsusən də kosmosdakı fəaliyyətləri hamımız üçün fundamental təhlükə yaradır. Artıq gözardı edə bilməyəcəyimiz bir təhlükədir.”
