İlon Maska məxsus SpaceX şirkəti kosmosda “təmizlik” işlərini sürətləndirir. Şirkətin ABŞ Federal Rabitə Komissiyasına təqdim etdiyi son altı aylıq hesabata əsasən, dekabr 2025 – may 2026-cı il tarixləri arasında 260 ədəd köhnəlmiş Starlink peyki idarəolunan şəkildə Yer atmosferinə yönləndirilərək tamamilə məhv edilib. Bu addım kosmik zibilliyin yaranmasının qarşısını almaq üçün atılsa da, prosesin ekoloji fəsadları yeni müzakirələrə yol açıb.
FCC-yə təqdim olunan rəsmi qeydlər şirkətin idarəetmə dövriyyəsinin nə qədər sürətli olduğunu göstərir. Yandırılan 260 peykin böyük əksəriyyəti, yəni 176-sı birinci nəsil aparatlar olub. Bundan əlavə, eyni altı aylıq dövrdə daha 349 peyk xidmətdən çıxarılıb və onların da tezliklə eyni üsulla məhv ediləcəyi planlaşdırılır.
SpaceX mühəndislərinin sözlərinə görə, xidmət müddətini başa vuran və ya yanacağı bitmək üzrə olan peyklər qalan enerjilərindən istifadə edərək xüsusi manevrlə orbitlərini aşağı salırlar. Yer atmosferinin sıx qatlarına daxil olduqda yaranan həddindən artıq sürtünmə nəticəsində isə cihazlar yanaraq külə dönür. Şirkət rəsmiləri bildirir ki, bu mexanizm tam təhlükəsizdir və avadanlıqların heç bir qalıntısı (enkazı) Yer səthinə çatmır.
Bütün bu tədbirlər kosmik qəzaların və fəzada yığılan lazımsız dəmir tullantılarının qarşısını alsa da, elm adamları prosesin görünməyən tərəfindən narahatdırlar. Tədqiqatçılar xəbərdarlıq edirlər ki, minlərlə metal kütləsinin müntəzəm olaraq atmosferdə yanması ozon təbəqəsinə ciddi zərər verə bilər. Buna baxmayaraq, FCC kosmik layihələrin ləngiməməsi üçün indiyə qədər peykləri ekoloji təsirin qiymətləndirilməsindən azad edib. Lakin orbitdəki cihazların sayı on minlərlə ölçüldükcə və “Starlink Mobile” kimi yeni layihələr işə düşdükcə, mövcud qanunvericiliyə yenidən baxılması qaçılmaz görünür.
