Azərbaycan iqtisadiyyatı tarixinin ən mühüm rəqəmsal transformasiya dövrlərindən birinə qədəm qoyur. Prezident İlham Əliyevin imzaladığı Sərəncamla təsdiq edilən “Rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafına dair 2026–2029-cu illər üçün Strategiya” ölkənin texnoloji gələcəyini formalaşdıracaq əsas sənəd kimi dəyərləndirilir. Növbəti üç ili əhatə edəcək bu strategiya sadəcə dövlət xidmətlərinin elektronlaşdırılmasını deyil, bütövlükdə cəmiyyətin və biznes mühitinin rəqəmsal relslər üzərinə keçidini hədəfləyən kompleks bir fəaliyyət planıdır. Sənəd rəqəmsal dövlət xidmətlərinin təkmilləşdirilməsindən tutmuş, kibertəhlükəsizliyin gücləndirilməsinə və innovativ ekosistemin qurulmasına qədər geniş bir spektri əhatə edir.
Strategiyanın ən iddialı hədəflərindən biri ölkədəki startap ekosisteminin canlandırılması və qlobal bazara inteqrasiyası ilə bağlıdır. Tərtib olunan Tədbirlər Planına əsasən, 2029-cu ilə qədər ölkədə 250 yeni startapın yaradılması nəzərdə tutulur. Lakin əsas hədəf kəmiyyət yox, keyfiyyətdir; məhz buna görə də həmin layihələrdən ən azı 25-nin davamlı biznes strukturuna çevrilməsi və 15 startapın və ya tədqiqat layihəsini reallaşdırılması planlaşdırılır. Bu prosesin məntiqi nəticəsi olaraq, yaxın illərdə Azərbaycan brendi altında 10 yeni rəqəmsal məhsul və xidmətin bazara çıxarılması gözlənilir.
Təbii ki, rəqəmsal iqtisadiyyatın qurulması yüksək ixtisaslı kadr potensialı olmadan mümkün deyil. Strategiya insan kapitalının inkişafını prioritet məsələ kimi önə çəkir. Belə ki, gənclərin qlobal biliklərə yiyələnməsi üçün xaricdə təhsil üzrə illik 200 nəfərlik təqaüd proqramının həyata keçirilməsi, ölkə daxilində isə 50 xüsusi İKT təqaüdünün ayrılması qərara alınıb. Təhsil sahəsindəki islahatlar bununla bitmir; 5 yeni texnoloji peşə proqramının yaradılması və bu proqramlardan 500 ixtisaslı məzunun buraxılması nəzərdə tutulur. Eyni zamanda, nəzəri biliklərin praktikaya tətbiqi üçün 2000 nəfəri əhatə edəcək karyera və mentorluq proqramlarının işə salınması, gələcəyin mütəxəssislərinin yetişdirilməsində həlledici rol oynayacaq.
Biznes mühitinin rəqəmsallaşması və yerli sahibkarların qlobal imkanlara çıxışının təmin edilməsi də strategiyanın mərkəzində dayanır. Sənədə əsasən, Azərbaycan sahibkarlarının “Amazon”, “AliExpress” və digər nəhəng beynəlxalq e-ticarət platformaları ilə əməkdaşlığı rəsmiləşdiriləcək və asanlaşdırılacaq. Maliyyə əlçatanlığını təmin etmək məqsədilə ölkədə ilk dəfə olaraq pilot kraudfandinq (crowdfunding) platformasının yaradılması planlaşdırılır ki, bu da ənənəvi bank kreditlərinə alternativ olaraq 50 biznesin xalq tərəfindən maliyyələşdirilməsinə imkan yaradacaq. Həmçinin, elmi-tədqiqat layihələrindən yaranan “Spin-off” layihələrinin 20%-nin kommersiyalaşdırılması, elmin biznesə inteqrasiyasını sürətləndirəcək.
Bütün bu hədəflərin reallaşması üçün möhkəm və müasir rəqəmsal infrastrukturun olması şərtdir. Strategiya çərçivəsində beynəlxalq standartlara cavab verən (Tier III səviyyəsində və s.) ikidən çox data mərkəzinin fəaliyyətə başlaması nəzərdə tutulur. Şəffaflığın artırılması və məlumatların əlçatanlığı üçün “Açıq Reyestrlər” informasiya platformasının yaradılması, eləcə də GitHub kimi ən azı bir açıq mənbə platformasına ödənişsiz girişin təmin edilməsi proqramçılar və tədqiqatçılar üçün böyük imkanlar açacaq. Bundan əlavə, şəhərsalma və idarəetmədə mühüm əhəmiyyət kəsb edən “Rəqəmsal Əkiz” (Digital Twin) modelinin tətbiqi, infrastruktur layihələrinin daha dəqiq və səmərəli idarə olunmasına zəmin yaradacaq.
Nəticə etibarilə, 2026–2029-cu illəri əhatə edən bu Strategiya Azərbaycanın neft kapitalını intellektual kapitala çevirmək yolunda atılmış ən sistemli addımlardan biridir. Sənədin uğurlu icrası ölkədə innovasiya mühitini canlandıracaq, rəqəmsal həllərin tətbiqini genişləndirəcək və Azərbaycanın qlobal rəqəmsal iqtisadiyyatdakı mövqeyini əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirəcək.
