Xərçəng bəşəriyyətin ən pis kabuslarından biri olaraq qalsa da, son elmi inkişaflar bu dəhşətli xəstəliyin yaxın gələcəkdə aradan qaldırıla biləcəyini göstərir. Hal-hazırda bir çox fərqli ölkələrdə müxtəlif qruplar tərəfindən xərçəngə qarşı perspektivli müalicələr və profilaktik peyvəndlər hazırlanır. İndi bu səylərə daha bir perspektivli tədqiqat əlavə edə bilərik. Kanadadakı Vaterloo Universitetinin rəhbərlik etdiyi yeni bir tədqiqat layihəsi göstərir ki, genetik modifikasiya olunmuş bakteriyalar xərçəng müalicəsində istifadə edilə bilər. Bu yanaşma şişlərin bioloji quruluşu ilə bağlı vacib bir detala əsaslanır. Bərk şişlərin daxili bölgələri tez-tez oksigensiz (hipoksik) mühitlərdən ibarətdir. Bu, immun sisteminin bu bölgələrə çatmasını çətinləşdirir və bir çox dərmanın effektivliyini məhdudlaşdırır. Lakin bəzi bakteriya növləri məhz bu oksigensiz mühitlərdə yaşamağa və çoxalmağa uyğunlaşır.
Tədqiqat qrupu bu bakteriyaları genetik olaraq yenidən proqramlaşdıraraq bu xüsusiyyəti öz xeyrinə çevirdi. Məqsəd bu bakteriyaların şişə daxil olması və xərçəng hüceyrələrini birbaşa məhv etməsi, böyüməsini dayandırmasıdır. Başqa sözlə, xaricdən hücum edən klassik müalicələrdən fərqli olaraq, şişə nüfuz edən və onu içəridən məhv edən bioloji bir mexanizm hazırlanır. Bu bakteriyalar yalnız şiş toxumasında aktiv olmaq üçün hazırlanmışdır. Bu, sağlam toxumalara zərər vurma riskini minimuma endirir. Tədqiqatçılar həmçinin bakteriyaların nəzarətsiz yayılmasının qarşısını almaq üçün “təhlükəsizlik açarları” kimi təsvir edilə bilən genetik mexanizmlər üzərində işləyirlər. Məqsəd bakteriyaların yalnız müəyyən şərtlər altında aktiv qalması və tapşırıqlarını yerinə yetirdikdən sonra qeyri-aktiv olmasıdır.
İlk təcrübələr göstərir ki, bu yanaşma xüsusilə əlçatmaz və müalicəyə davamlı şişlərdə ümidvericidir. Bakteriyalar zəif damar quruluşuna malik şiş nüvəsinə doğru irəliləyə və orada çoxala bilər və effektivliyini artıra bilər. Bundan əlavə, onları yalnız xərçəng hüceyrələrini məhv etmək üçün deyil, həm də immun sistemini aktivləşdirən siqnallar yaratmaq üçün proqramlaşdırmaq mümkündür. Əlbəttə ki, bu texnologiya hələ də erkən mərhələdədir və insanlarda geniş istifadə olunmazdan əvvəl daha çox sınaqdan keçirilməlidir. Təhlükəsizlik, nəzarətlilik və uzunmüddətli təsirlər kimi məsələlərin aydınlaşdırılması xüsusilə vacibdir. Lakin, bu tədqiqat xərçəng müalicəsində tamamilə yeni bir paradiqma dəyişikliyinə yol aça bilər. Alimlərin “şiş yeyən bakteriyalar” kimi təsvir etdiyi bu yanaşma, gözlənilən nəticələr verərsə, gələcəkdə xərçəngin müalicə üsulumuzu kökündən dəyişdirə bilər.
