OpenAI, Google və Anthropic kimi şirkətlər tərəfindən hazırlanmış süni intellekt modelləri getdikcə gücləndikcə, onların sosial-iqtisadi nizama təsiri də artır. Bir tərəfdən sürətlə artan işsizlik böhranı, digər tərəfdən isə döyüş meydanında süni intellekt sistemlərinin istifadəsi ilə süni intellekt dünyamızı tədricən dəyişir. Bir neçə texnologiya maqnatının bu transformasiyanı idarə etməsi getdikcə artan narahatlıq mənbəyinə çevrilir. Həqiqətən də, son zamanlar bu vəziyyətə qarşı reaksiya verənlərin sayı artmaqdadır. İndi süni intellektin nəzarətsiz böyüməsinə qarşı çıxanların siyahısına Papa Leo XIV-ü də əlavə edə bilərik. Katolik Kilsəsinin ən vacib mətnlərindən biri olan ilk epistolyar məktubunda Papa hökumətləri süni intellekti daha sərt şəkildə tənzimləməyə çağırdı. “Magnifica Humanitas” (Möhtəşəm İnsanlıq) adlı sənəddə Papa süni intellektin bəşəriyyətə əhəmiyyətli fayda verə biləcək güclü bir vasitə olduğunu etiraf edir, lakin güc, mənfəət və nəzarət üçün istifadə edildiyi təqdirdə ciddi nəticələrə səbəb ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq edir.
Papanın sözlərinə görə, süni intellekt başqalarına hakim olmaq, onları kənarlaşdırmaq və ya öldürmək üçün qətiyyən istifadə edilməməli bir vasitədir. Buna görə də, hökumətlər və tənzimləyici orqanlar cəmiyyətin ümumi rifahını nəzərə alaraq bu sahədəki irəliləyişi izləməlidirlər. Papanın sözlərinə görə, əsl məqsəd texnologiyanı aradan qaldırmaq deyil, onun insan həyatı üzərində nəzarətini məhdudlaşdırmaqdır. Papanın ən sərt tənqidlərindən biri orduda süni intellektin istifadəsinə yönəlmişdi. Son illərdə müdafiə sənayesində süni intellektlə işləyən sistemlərin artan istifadəsi muxtar silah texnologiyaları ilə bağlı müzakirələrə səbəb olub. Bir çox ölkələr hədəfin müəyyən edilməsi, kəşfiyyat təhlili və döyüş meydanının koordinasiyası kimi vəzifələrdə süni intellektdən istifadə etməyə başlayıblar. Lakin, ölümcül qərarların tamamilə alqoritmlərə buraxılması yalnız zaman məsələsidir. Bəziləri hətta bunun artıq başladığına inanırlar. Hətta İrana hücumların ilk günündə ibtidai məktəbə edilən hücumun arxasında qüsurlu təhlil aparan süni intellekt ola biləcəyi iddia edilib. Bu iddialar təsdiqlənməsə də, süni intellektin ölümcül silaha çevrilməyə başladığı danılmaz bir faktdır.
Papa: Süni intellekt müharibələri asanlaşdırır
Həqiqətən də, Papa XIV Leo da buna diqqət çəkir. O, açıqlamalarında süni intellektlə işləyən muxtar silah sistemlərinin müharibələri daha mümkün və əlçatan etdiyini qeyd edir. Papanın sözlərinə görə, müharibə mühitində istifadə edilən bütün süni intellekt sistemləri son dərəcə sərt etik qaydalara tabe olmalıdır. O, xüsusilə də ölümcül güc tətbiqi ilə bağlı qərarların süni intellekt sistemlərinə buraxılmasının qəbuledilməz olduğunu vurğulayır.
Papa həmçinin süni intellektin təkcə döyüş meydanlarına deyil, həm də informasiya axınına əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərdiyinə diqqət çəkir. Onun sözlərinə görə, bu gün süni intellekt sistemləri sayəsində çox kiçik, lakin olduqca təsirli qruplar insanların istehlak vərdişlərini formalaşdıra, hansı məlumatlara daxil ola biləcəklərini müəyyən edə və hətta demokratik proseslərə təsir göstərə bilərlər. Xüsusilə böyük texnologiya şirkətlərinin əlində cəmləşən məlumatlar və hesablama gücü cəmiyyətə misli görünməmiş təsir göstərir. Buna görə də, Papa XIV Leo müstəqil nəzarət mexanizmlərinin yaradılmalı, istifadəçilərin maarifləndirilməli və siyasi hakimiyyət orqanlarının məsuliyyətlərini texnologiya şirkətlərinə həvalə etməməli olduğunu bildirir. Papanın sözlərinə görə, süni intellektin gələcəyi yalnız şirkətlərin qərarlarına buraxılmamalıdır; cəmiyyətin müxtəlif təbəqələrini əhatə edən daha geniş müzakirə aparılmalıdır.
Papanın bu manifestə bənzər məktubu paylaşdığı tədbirdə süni intellekt dünyasının görkəmli simaları da iştirak edib. Onların arasında süni intellekt şirkəti Anthropic-in həmtəsisçisi Kris Olah da var idi. Olah süni intellekt şirkətlərinin tez-tez kommersiya təzyiqləri və təşviqləri altında fəaliyyət göstərdiyini etiraf edərək, bunun həmişə düzgün iş görməklə uyğun gəlmədiyini bildirib. Buna görə də, o, Katolik Kilsəsi kimi xarici aktyorların töhfəsinin texnologiya sektorunu daha müsbət istiqamətə yönəldə biləcəyini ifadə edib.
