İşə qəbul prosesində süni intellektdən istifadə getdikcə genişlənir. Artıq bəzi şirkətlər namizədlərlə ilkin müsahibələri insan resursları mütəxəssisləri əvəzinə süni intellekt sistemlərinə həvalə edirlər. Lakin bu yenilik gözlənilməz nəticələrə səbəb olub. Bəzi namizədlər avtomatlaşdırılmış müsahibələrdən imtina edir, digərləri isə robotları çaşdırmağa çalışırlar.
Komediyaçı və YouTube müəllifi Graham Dot Zip bu tendensiyanı maraqlı təcrübə ilə nümayiş etdirib. O, Viktor adlı süni intellekt agenti yaradaraq öz əvəzinə başqa bir süni intellektlə iş müsahibəsinə göndərib.
Nəticə isə kifayət qədər qəribə alınıb. Viktor namizədin peşəkar bacarıqlarını şişirdib və onun təxminən 60 min dollar illik maaşa razılaşa biləcəyini bildirib. Halbuki Graham 140–150 min dollar maaş gözləyirdi. İşəgötürəni təmsil edən süni intellekt isə maksimum 90 min dollar təklif edə biləcəyini açıqlayıb.
Bir müddət sonra Graham söhbətdən ayrılıb və iki süni intellekti baş-başa buraxıb. Robotlar öz aralarında növbəti müsahibəni razılaşdırıb, daha sonra isə uzun müddət qarşılıqlı nəzakət ifadələri mübadiləsi aparıblar. Video oktyabrın 15-nə qədər 2,5 milyondan çox baxış toplayıb.
Bu, tək nümunə deyil. The Dreadful Studio adlı kontent müəllifi süni intellektlə aparılan müsahibədə suallara tamamilə mənasız sözlərlə cavab verib. Maraqlıdır ki, sistem bəzi cavabları anlamış kimi davranaraq müsahibəni davam etdirib. Digər təcrübələrdə isə robotun suallarına mahnı sözləri ilə cavab verilib.
Bəzən süni intellekt sistemləri heç bir müdaxilə olmadan da qəribə davranırlar. 2025-ci ildə yayılan videolardan birində virtual müsahibəçi təxminən 30 saniyə ərzində eyni ifadəni təkrarlayıb. Hadisəni paylaşan tələbə Kendiana Colin bundan sonra süni intellektlə iş müsahibəsində iştirak etmək istəmədiyini bildirib.
İş axtaranların narazılığı təkcə texniki problemlərlə bağlı deyil. Greenhouse platformasının 2026-cı ildə yayımladığı araşdırmaya əsasən, sorğuda iştirak edən namizədlərin 38 faizi süni intellektlə müsahibə tələb olunduğuna görə işə qəbul prosesindən imtina edib. Respondentlərin 21 faizi isə müsahibənin süni intellekt tərəfindən aparılacağını yalnız proses başlayanda öyrəndiyini bildirib.
Buna baxmayaraq, şirkətlər avtomatlaşdırılmış müsahibə sistemlərinə investisiyaları artırırlar. HackerRank platformasının Chakra adlı süni intellekt müsahibəçisi sınaq mərhələsində 500 mindən çox müsahibədə istifadə olunub. Sistem proqramçı namizədlərin texniki tapşırıqları necə yerinə yetirdiyini izləyə, əlavə suallar verə və onların problem həll etmə yanaşmasını qiymətləndirə bilir.
McKinsey isə bəzi namizədlərin süni intellektlə işləmək bacarıqlarını yoxlamaq üçün virtual müştəri simulyasiyalarını sınaqdan keçirir. Bu halda namizəd süni intellektlə ünsiyyət qurur, insan müsahibəçilər isə onun fəaliyyətini qiymətləndirirlər.
Burada maraqlı ziddiyyət yaranır. Şirkətlər namizədləri qiymətləndirmək üçün süni intellektdən istifadə etsələr də, namizədlərin müsahibə zamanı icazəsiz şəkildə eyni texnologiyadan yararlanmasını qayda pozuntusu hesab edə bilirlər. Böyük Britaniyanın Institute of Student Employers təşkilatının sorğusunda işəgötürənlərin 66 faizi müsahibələrdə icazəsiz süni intellekt istifadəsini aşkarladığını və ya bundan şübhələndiyini bildirib.
Məsələnin digər tərəfi etimaddır. Greenhouse-un araşdırmasına görə, namizədlərin 70 faizi qiymətləndirmə prosesində süni intellektdən istifadə ediləcəyi barədə əvvəlcədən aydın məlumat almadığını bildirib.
Gartner-in araşdırmalarında isə namizədlərin 62 faizinin üzbəüz müsahibə tələb edən vakansiyalara müraciət etməyə daha çox meyilli olduğu göstərilir.
Beləliklə, süni intellekt işə qəbul prosesini sürətləndirsə də, yeni problemlər yaradır. Şirkətlər namizədlərin həqiqi bacarıqlarını qiymətləndirməkdə, namizədlər isə qarşı tərəfdə real insanın olub-olmadığını müəyyənləşdirməkdə çətinlik çəkə bilərlər.
Bu tendensiya davam edərsə, gələcəkdə üzbəüz müsahibələr sadəcə ənənəvi seçim mərhələsi deyil, həm də qarşılıqlı etimadı təmin edən vacib vasitəyə çevrilə bilər.
