ABŞ-də süni intellekt texnologiyalarının silah istehsalında istifadəsi ilə bağlı yeni mübahisə başlayıb. Daha əvvəl 3D printerlə hazırlanmış ilk odlu silahlardan birini təqdim edən amerikalı aktivist Kodi Vilson (Cody Wilson) bu dəfə süni intellekt tərəfindən layihələndirildiyini iddia etdiyi WASP adlı silahı nümayiş etdirib.
The Verge nəşrinin məlumatına görə, WASP 3D printer vasitəsilə hazırlanıb. Lakin əvvəlki layihələrdən fərqli olaraq, onun dizaynında GatGPT adlı xüsusi süni intellekt modelindən istifadə edilib. Vilson bunu dünyada süni intellekt tərəfindən hazırlanmış ilk odlu silah kimi təqdim edir.
GatGPT ümumi təyinatlı çatbot deyil. Məlumata əsasən, model 3D printerlə silah hazırlanmasına dair rəqəmsal faylların toplandığı DEF CAD platformasının məlumatları əsasında hazırlanıb. Sistem istifadəçilərə layihələndirmə prosesində kömək etmək üçün nəzərdə tutulub.
Vilsonun sözlərinə görə, məqsəd təkcə süni intellektin köməyi ilə bir silah hazırlamaq deyil, bu cür layihələri müstəqil şəkildə yarada bilən texnologiya formalaşdırmaqdır.
WASP qeyri-adi görünüşü ilə diqqət çəkir. Silahın konstruksiyası ənənəvi modellərdən fərqlənir və bəzi elementləri mütəxəssislər tərəfindən tənqid olunur. Xüsusilə müəyyən təhlükəsizlik detallarının natamam görünməsi süni intellektin layihələndirmə zamanı texniki səhvlərə yol verə biləcəyi ilə bağlı suallar yaradıb.
Buna baxmayaraq, nəşrin məlumatına görə, WASP real patronlarla atəş aça bilir. Silahın üzərində seriya nömrəsinin olmaması isə onun izlənilməsini çətinləşdirən əsas amillərdəndir.
Bu cür qurğular ABŞ-də adətən «ghost guns», yəni qeydiyyat və identifikasiya baxımından izlənilməsi çətin olan silahlar kateqoriyası ilə əlaqələndirilir. Onların yayılması hüquq-mühafizə orqanları və təhlükəsizlik mütəxəssisləri üçün ciddi narahatlıq doğurur.
Əsas risklərdən biri süni intellektin mürəkkəb texniki biliklərə ehtiyacı azaltmasıdır. Əvvəllər belə layihələr müəyyən mühəndislik təcrübəsi tələb edirdisə, xüsusi hazırlanmış süni intellekt sistemləri bu prosesin bəzi mərhələlərini sadələşdirə bilər.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu texnologiyaların inkişafı silah istehsalına nəzarəti daha da çətinləşdirə bilər. Digər tərəfdən, WASP-ın qeyri-adi konstruksiyası süni intellekt tərəfindən yaradılan texniki layihələrin etibarlılığı və təhlükəsizliyi ilə bağlı problemlərin hələ də mövcud olduğunu göstərir.
Vilson isə GatGPT-nin gələcək versiyalarında layihələndirmə imkanlarının təkmilləşəcəyini düşünür. Bununla belə, WASP-ın dünyada ilk belə silah olması barədə iddia müstəqil şəkildə təsdiqlənmiş fakt kimi qiymətləndirilməməlidir.
