Android tətbiqlərinə naviqasiya, hava proqnozu və ya sürətin ölçülməsi kimi funksiyalar üçün verilən məkan icazəsinin istifadəçinin gözləmədiyi şəkildə reklam şirkətlərinə də ötürülə biləcəyi müəyyən edilib. Electronic Frontier Foundation (EFF) tərəfindən aparılan araşdırmaya görə, Android tətbiqlərinə inteqrasiya edilmiş bəzi reklam SDK-ları tətbiqin əldə etdiyi geolokasiya icazəsindən istifadə edərək koordinatları avtomatik şəkildə reklam ekosisteminə göndərə bilir.
Problem Android-də icazələrin işləmə mexanizmi ilə əlaqələndirilir. İstifadəçi məkan məlumatlarına çıxışı tətbiqə verir və həmin tətbiq daxilində işləyən üçüncü tərəf proqram kitabxanaları üçün ayrıca icazə pəncərəsi göstərilmir. Nəticədə tətbiqə inteqrasiya edilmiş reklam SDK-sı da müəyyən hallarda həmin imkanlardan istifadə edə bilir. Bunun üçün tətbiqin tərtibatçısının koordinatları reklam şəbəkəsinə ayrıca göndərməsi belə tələb olunmaya bilər.
EFF onlarla reklam SDK-sının sənədlərini araşdıraraq məkan məlumatlarının müəyyən konfiqurasiyalarda avtomatik toplana bildiyi dörd sistemi xüsusi qeyd edib: InMobi, BidMachine, Verve şirkətinin HyBid sistemi və Huawei-nin Petal Ads platforması. Bu reklam texnologiyalarının minlərlə tətbiqdə istifadə edilməsi onların potensial əhatə dairəsini milyardlarla cihaza qədər genişləndirə bilər.
Araşdırmada InMobi xüsusilə diqqət çəkən nümunələrdən biri kimi göstərilir. Şirkətin texniki sənədlərinə əsasən, SDK mövcud məkan siqnallarını avtomatik ötürə bilir. Tərtibatçılar funksiyanı söndürə bilsələr də, InMobi geolokasiya məlumatlarının reklam gəlirlərini artıra biləcəyini əsas gətirərək funksiyanın aktiv saxlanmasını tövsiyə edir. Daha dəqiq reklam hədəflənməsi üçün dəqiq məkan məlumatından istifadə də təşviq olunur.
EFF BidMachine SDK-sı ilə bağlı da oxşar vəziyyət müəyyən edib. SDK-nın əvvəlki sənədlərində dəqiq koordinatların toplanmadığı göstərilsə də, QR Scanner və GPS Speedometer tətbiqlərinin texniki təhlili zamanı dəqiq koordinatların BidMachine domeninə göndərildiyi aşkarlanıb. Araşdırmaçılar şirkətlə əlaqə saxladıqdan sonra sənədlər yenilənib və tətbiqin istifadəçidən müvafiq icazə aldığı halda SDK-nın dəqiq məkan məlumatını əldə edə bildiyi göstərilib.
Məsələnin miqyasını tətbiqlərin populyarlığı da göstərir. EFF-nin məlumatına görə, araşdırılan QR Scanner tətbiqi 50 milyondan, GPS Speedometer isə 10 milyondan çox dəfə yüklənib.
Tədqiqatçılar həmin tətbiqlərdə koordinatların reklam şirkətinə ötürülməsi barədə ayrıca və aydın xəbərdarlıq aşkarlamadıqlarını bildirirlər. Google Play-dəki məlumat təhlükəsizliyi bölmələrində də tətbiqlərin geolokasiyanı üçüncü tərəflərlə paylaşa biləcəyi göstərilməyib. Beləliklə, istifadəçi GPS icazəsini tətbiqin əsas funksiyasından istifadə etmək üçün verdiyi halda, eyni məlumatdan reklam kodunun da yararlana biləcəyini bilməyə bilər.
Geolokasiya məlumatlarının reklam sənayesi üçün əhəmiyyəti yalnız istifadəçiyə yaxın mağazanın reklamını göstərməklə məhdudlaşmır. Koordinatlar real vaxt reklam hərracları – RTB sistemlərinə daxil ola və reklam göstərilməsi üçün aparılan avtomatlaşdırılmış hərrac zamanı müxtəlif iştirakçılara ötürülə bilər.
Bu sistemlərdə məlumat brokerləri reklam almaq məqsədilə deyil, reklam sorğularında olan məlumatları toplamaq üçün də iştirak edə bilirlər. Nəticədə bir şəxsin hərəkət trayektoriyası telefon sahibinin heç vaxt birbaşa əlaqə qurmadığı müxtəlif şirkətlərdən ibarət məlumat zəncirinə daxil ola bilər.
EFF bildirir ki, reklam ekosistemindən əldə olunan geolokasiya məlumatlarının istifadəsi artıq hədəflənmiş reklam sərhədlərini keçib. Təşkilatın araşdırmasına görə, bu tip məlumatlardan ABŞ-də immiqrasiya araşdırmalarında, kommersiya izləmə vasitələrində, həmçinin həmkarlar ittifaqı fəallarının və hərbçilərin hərəkətlərinin izlənilməsi ilə əlaqəli hallarda istifadə edilib.
EFF tətbiq tərtibatçılarını proqramlarına inteqrasiya etdikləri bütün üçüncü tərəf SDK-larının davranışını ayrıca yoxlamağa və lazım olmayan məlumat toplanmasını deaktiv etməyə çağırır. Təşkilat məkan məlumatlarının standart olaraq reklam sistemlərinə ötürülməsi yanaşmasını xüsusilə problemli hesab edir.
İstifadəçinin xəritə, hava proqnozu və ya sürətölçən tətbiqinə məkanını müəyyənləşdirməyə icazə verməsi onun reklam şəbəkələrinə və məlumat brokerlərinə hərəkət tarixçəsini toplamaq üçün şüurlu şəkildə razılıq verməsi demək deyil. Araşdırma bir daha göstərir ki, smartfonda verilən adi bir məkan icazəsinin arxasında istifadəçinin görə bilmədiyi daha geniş məlumat mübadiləsi ekosistemi işləyə bilər.
