Kaliforniyada başlayan məhkəmə prosesi süni intellekt dünyasının iki görkəmli simasını bir-birinə qarşı qoyub. Elon Musk və OpenAI-nin baş direktoru Sam Altman arasındakı hüquqi mübarizə süni intellektin gələcəyi və onun etik sərhədləri haqqında daha geniş müzakirəyə əsaslanaraq sadə bir şirkət mübahisəsini aşıb. Dinləmənin ilk günündə ifadə verən Musk işi çox aydın şəkildə müəyyənləşdirib. Onun sözlərinə görə, məsələ xeyriyyə təşkilatının məqsədindən yayınmadır. Musk OpenAI-nin təsis fəlsəfəsinin pozulduğunu iddia edərək bildirib: “Xeyriyyə təşkilatından oğurluq qəbuledilməzdir. Cavabdehlər günahsız hesab edilərsə, bu iş presedent yaradacaq. Bu, Amerikadakı hər bir xeyriyyə təşkilatını talan etmək üçün lisenziya verəcək. Bu işin nəticələri məndən və ya buradakı hər kəsdən daha çox şeyə gətirib çıxaracaq. Amerikada xeyriyyə təşkilatının bütün təməli məhv ediləcək.”
Lakin OpenAI bu iddiaları qətiyyətlə rədd edir. Şirkətin vəkilləri Muskın bu iddianı qaldırmasının motivasiyasının rəqabətli olduğunu iddia edərək, əsas məqsədin güclü rəqibi zəiflətmək olduğunu iddia edirlər. OpenAI transformasiyası mübahisənin mərkəzindədir.
İddia ərizəsi OpenAI-ın təşkilati strukturundakı dəyişikliklərə əsaslanır. Musk şirkətin əvvəlcə tamamilə qeyri-kommersiya qurumu kimi qurulduğunu və bu missiyaya uyğun olaraq onu dəstəklədiyini qeyd edir. Muskın illər ərzində ümumilikdə 38 milyon dollar ianə etdiyi bildirilir. Musk deyir ki, OpenAI Google-a qeyri-kommersiya, açıq mənbəli əks çəki kimi yaradılıb və süni intellekt təhlükəsizliyinə yönəlib.
Lakin, 2018-ci ildə OpenAI-ın kommersiya qolunun yaradılması Maskın ən böyük mübahisə nöqtəsinə çevrilib. Maskın sözlərinə görə, bu addım şirkətin təsis prinsiplərinə açıq şəkildə ziddiyyət təşkil edirdi. İddia ərizəsində OpenAI-ın baş direktoru Sem Altmanın və həmtəsisçisi Qreq Brokmanın bu proses zamanı “xeyriyyə təşkilatından oğurluq etdiyi” iddiası vurğulanır. Maskın tələbləri də olduqca diqqətəlayiqdir. İddiaçı milyardlarla dolları OpenAI-ın qeyri-kommersiya qoluna “ədalətsiz varlanma” yolu ilə köçürmək istəyir, eyni zamanda şirkət idarəçiliyində fundamental dəyişikliklər və Altmanın vəzifədən uzaqlaşdırılmasını tələb edir. OpenAI Maskın hekayəsini tamamilə rədd edir. Şirkət vəkillərinin sözlərinə görə, Musk OpenAI üzərində daha çox nəzarət əldə edə bilmədikdə layihədən ayrılıb. Həmçinin iddia edilir ki, Musk əvvəllər şirkəti Tesla ilə birləşdirmək istəyib, lakin digər təsisçilər buna qarşı çıxıblar.
OpenAI iddia edir ki, Musk indi peşmançılıq və rəqabət təzyiqi üzündən hərəkət edir. Onlar xüsusilə 2023-cü ildə qurulan xAI şirkətinin ChatGPT-dən geri qaldığını qeyd edirlər. Sam Altmanın yaxın günlərdə ifadə verməsi gözlənilir. Keçmiş OpenAI idarə heyəti üzvləri və Musk ilə əlaqəli şəxslər də şahid qismində çağırıla bilər. Məhkəmənin yekun qərarı may ayının sonuna yaxın gözlənilir. Bu qərar təkcə iştirak edən tərəflər üçün deyil, həm də süni intellekt sektorundakı güc balansı baxımından həlledici ola bilər. Elon Musk və Sam Altmanın mübahisəsi təxminən on il əvvəl OpenAI-ı birgə qurduqlarından sonra yaranan fikir ayrılıqlarından qaynaqlanır. Bu artan fikir ayrılığı indi milyardlarla dollarlıq hüquqi mübarizəyə çevrilib. Məhkəmə iddiasında Musk, OpenAI-nin kommersiya məqsədli bir quruma çevrilməsinin dayandırılmasını, 150 milyard dollara qədər zərərin ödənilməsini və Altmanın idarəetmədən uzaqlaşdırılmasını tələb edir. Musk həmçinin OpenAI, Altman, Brockman və Microsoft şirkətlərinin onu ianə etməyə vadar etdiyini iddia edir.
