Süni zəka dünyasında “Böyük Dil Modelləri” (LLM) erası öz təbii sərhədlərinə çatmaqda ola bilər. Google-un süni zəka bölməsi DeepMind-ın rəhbəri Demis Hassabis, Davosda keçirilən Dünya İqtisadi Forumunda sensasion açıqlamalarla yadda qalıb. Hassabis bildirib ki, hazırda ChatGPT və bənzəri sistemlərin əsaslandığı texnologiya, bəşəriyyətin son hədəfi olan Yapay Ümumi Zəkaya (AGI) çatmaq üçün yetərli deyil. Onun fikrincə, mövcud modellər nə qədər güclü olsa da, sadəcə verilənlər bazasındakı ehtimalları hesablayır, lakin əsl zəkanın təməli olan “səbəb-nəticə” əlaqəsini qura bilmirlər.
Hassabis-in əsas arqumenti budur ki, həqiqi AGI yaratmaq üçün sistemin bir “Dünya Modeli”nə sahib olması şərtdir. Yəni süni zəka sadəcə A sözündən sonra B sözünün gəldiyini bilməməli, həm də A hadisəsinin niyə B hadisəsinə səbəb olduğunu, fizika qanunlarını və reallığın necə işlədiyini anlamalıdır. Hazırkı LLM-lər isə sadəcə çox inkişaf etmiş “tutuquşular” kimi fəaliyyət göstərir; onlar mətni əla təqlid edir, amma mənanın dərinliyini və elmi həqiqətləri dərk etmirlər. Bu, OpenAI-ın “modelləri böyütdükcə zəka öz-özünə yaranacaq” tezisinə vurulmuş ən ciddi elmi zərbələrdən biridir.
Bu açıqlamalar, OpenAI və onun əsas sponsoru Microsoft arasındakı pərdəarxası gərginliklə də üst-üstə düşür. Xatırladaq ki, Microsoft da bir müddət əvvəl OpenAI-ın AGI hədəflərini “həddindən artıq optimist” və qeyri-real adlandırmışdı. İndi isə DeepMind, rəqibi OpenAI-dan fərqli bir yol xəritəsi cızır. Şirkətin 2025-ci ilin avqustunda təqdim etdiyi Genie 3 və SIMA 2 sistemləri, sadəcə mətni emal etmir, onlar simulyasiya edilmiş 3D dünyalar yaradır və bu dünyalarda “yaşayaraq” öyrənirlər. Bu hibrid yanaşma, mürəkkəb məntiqi tapşırıqlarda klassik modellərdən 30% daha yüksək nəticə göstərir.
Nobel mükafatlı alim olan Hassabis, AGI üçün vaxt proqnozunu da yeniləyib. O, insan zəkasını keçəcək, elmi kəşflər edə biləcək səviyyədə bir sistemin 2030-cu ilə qədər yaranma ehtimalını 50% olaraq qiymətləndirir.
