Yeni araşdırma elm adamlarının uzun müddətdir müzakirə etdiyi bir suala işıq salır: Marsın uzaq keçmişi əvvəllər düşündüyü kimi soyuq və quru idi, yoxsa isti və yağışlı bir dövr yaşanıb? Kolorado Boulder Universitetində geoloqların apardığı yeni araşdırma bu suala cəsarətli cavab verərək bildiriblər ki, qədim Mars arabir qar və ya yağış alan, səthindən çaylar axan və göllərlə qidalanan bir planet ola bilər. Beləliklə, araşdırmalar göstərir ki, əvvəllər yəni, uzaq keçmişdə Marsda yağış və qar yağmış ola bilər.
Tədqiqatçılar Nuh dövründə (təxminən 4,1-3,7 milyard il əvvəl) Marsın səthində çoxsaylı axın şəbəkələri və göllərin olduğunu irəli sürürlər. Xüsusilə Mars ekvatoru ətrafında yüksək bölgələrdən başlayaraq alçaq düzənliklərə doğru uzanan dərələr və çay qolları planetin bir zamanlar bol su daşıyan bir sistem tərəfindən formalaşdığını göstərir. Bəs bu suyun mənbəyi nə idi? Elm aləmində geniş yayılmış iki fərziyyə var: Birincisi, Marsın heç vaxt isti olmadığı və suyun yalnız buz örtüklərinin qısa müddətli əriməsi nəticəsində səthə sızmasıdır. İkinci və daha iddialı fərziyyə Marsın müəyyən dövrlərdə yağış və qar yağması ilə daimi su axını yaratmasıdır
Yeni araşdırmada bu iki ssenari kompüter simulyasiyaları ilə sınaqdan keçirilib. Tapıntılar yağıntı ssenarisinin Marsdakı mövcud geomorfoloji strukturlarla daha yaxşı uyğunlaşdığını ortaya qoyur. Xüsusilə də vadilərin başlanğıc nöqtələri geniş hündürlük diapazonunda formalaşdıqda bu vəziyyəti ancaq yağıntı ilə izah etmək olar. Tədqiqat qrupu Yer üçün hazırlanmış geomorfologiya proqramını Marsa uyğunlaşdırdı və virtual Mars relyefində on minlərlə il ərzində suyun hərəkətini modelləşdirib. Simulyasiyalara yağış və qar yağışı əlavə edildikdə, yaranan vadilər Marsda tapılan faktiki topoqrafiya ilə kifayət qədər uyğun idi. Ancaq bu araşdırma Marsın sadəcə quru bir səhra olmadığını, çay yatağına işarə edən hazırkı strukturların yalnız buzlaqların əriməsi ilə əmələ gəlmədiyini, keçmişdə çox daha dinamik və yaşana bilən bir iqlimə malik ola biləcəyini göstərir.
