Artıq aydınlaşmağa başlayıb ki, süni intellektdəki “partlayış” cəmiyyəti əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdirəcək. Bu transformasiyanın ən mühüm aspektlərindən biri işsizlik olacaq. Çünki ekspertlərin bir neçə ildir xəbərdarlıq etdiyi kimi, süni intellektin artması milyonlarla insanın işsiz qalmasına səbəb olacaq. Aparılan araşdırmalar göstərir ki, süni intellekt hər ay 10 mindən çox insanın işsiz qalmasına səbəb olur.
ABŞ-da yerləşən “Challenger, Gray & Christmas” konsaltinq şirkəti tərəfindən dərc edilən yeni hesabat, təkcə iyul ayında süni intellektə görə 10,000-dən çox iş yerinin itirildiyini göstərir. Firma bildirir ki, məhsuldar süni intellekt alətlərinin sürətlə mənimsənilməsi 2024-cü ildə ixtisarın əsas beş səbəbi arasındadır. Hesabata görə, iyul ayında özəl sektorda 806 mindən çox iş yeri itirilib, bu, 2020-ci ildə pandemiyanın pik həddə çatmasından bəri ən yüksək göstəricidir. Ən çox zərbəni texnologiya sektoru alıb. Texnologiya sektorunda 89 mindən çox ixtisar baş verib ki, bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 36 faiz artım deməkdir. Bunlardan ən azı 27 000-i birbaşa süni intellektdən istifadə ilə bağlıdır.
Eyni zamanda, işə qəbul da bu vəziyyətdən əhəmiyyətli dərəcədə təsirlənir. Xüsusilə gənc iş axtaranlar ciddi təhlükə ilə üzləşirlər. Handshake karyera platformasının məlumatlarına görə, son universitet məzunları üçün mövcud olan giriş səviyyəli vəzifələr keçən illə müqayisədə 15 faiz azalıb. Eyni müddət ərzində iş elanlarında “AI” termininin istifadəsi 400 faiz artıb. Bu, işə qəbulun dinamikasının köklü dəyişikliyə məruz qaldığını göstərir. Xüsusilə süni intellekt haqqında biliyi olmayan gənclər indi iş tapmaqda daha böyük çətinliklə üzləşirlər. Süni intellektin ən çox təhdid etdiyi sektorlardan biri də ağ yaxalı işçilərdir. Şirkət rəhbərləri bildirirlər ki, bir çox vəzifələr birbaşa avtomatlaşdırmaya qarşı həssasdır. Bu rəhbərlərdən biri, Amazon-un baş direktoru Endi Jassy keçən ay “Süni intellekt korporativ işçi qüvvəmizdə məhsuldarlığı artıracaq və məşğulluğun azalmasına səbəb olacaq” dedi. Ford CEO-su Jim Farley-in “ABŞ-da ağ yaxalıların yarısı dəyişdiriləcək” ifadələri daha birbaşa və açıq idi.
Süni intellekt təkcə texnoloji deyil, həm də sosial-iqtisadi inqilab yaradır. Bu transformasiyanın itirənləri işçi sinfi görünür. Sam Altman kimi texnokratlar süni intellektin hətta işsiz insanlar üçün də əsas gəlir təmin edə biləcəyini iddia etsələr də, bu çəhrayı vədlər yaşadığımız reallığa tam uyğun gəlmir. Həqiqətən də, bu il süni intellektə görə işini itirmiş on minlərlə insan bu vədlərin nə qədər boş olduğunu öz gözləri ilə yaşayır.
