Külək enerji stansiyaları (KES) bizə daha əvvəldən məlum olsa da, qanadlı külək turbinlərini istənilən ərazidə istifadə etmək mümkün deyildi. Elə bu səbəbdən, Hyuston Universitetinin törəmə şirkəti olan Aeromine Technologies, dam örtüyündə külək enerjisini əldə etməyin çox fərqli və sadələşdirilmiş formasını hazırlayıb. Şirkət iddia edir ki, damüstü külək enerji sistemləri günəş enerjisinin 150%-ni təmin edir. Həmçinin dam örtüyünün yalnız 10% sahəsini əhatə edir və heç bir narahatlıq yaratmadan səssiz işləyir.
Damüstü külək enerji sistemlərinin iş prinsipi
Adi külək turbinlərində olduğu kimi, külək enerji sistemlərində də ölçü vacib amildir. Aeromine tərəfindən yaradılan yeni enerji sistemləri, damınızda nisbətən kiçik yer tutsa da, onlar adi türbinlərə nəzərən daha çox enerji hasil edirlər. Onlar külək turbininin səsini çıxarmırlar. Belə ki, daim hərəkət edən qanadlı türbinlər kimi şəhər içində diqqəti də yayındırmırlar. Məhz bu səbəbdən enerji sistemləri, insanların sıx məskunlaşdığı ərazilərdə belə heç bir problem yaratmır.
Damüstü külək enerji sistemləri fərqli şəkildə işləyirlər belə ki, yarış avtomobilinin spoyleri quyruğu formasında olan qanadlar üz-üzə dayanacaq şəkildə sıxılır və onların arasında yuvarlaq bir sütun meydana gəlir. Küləyə doğru açılan bu sabit qanadlar cihazın mərkəzində aşağı təzyiqli vakuum yaradır və qanadlar yuvarlaq sütunda olan çıxıntılardan havanı sorur, bu da qanadlar üzərindəki hava axınını sürətləndirməyə kömək edir. İstəkdən asılı olaraq, enerji sistemləri istənilən ərazidə quraşdırıla bilər.
Şirkət yeni enerji sistemləri barəsində heç bir əlavə məlumat paylaşmayıb. Lakin 2021-ci ilin yanvarında keçirilən AFWERX Reimagining Energy müsabiqəsinə bu qurğuların ilkin versiyasının hər biri 5 kVt gücündə qiymətləndirilmişdi. Göstərilən dam üstü külək enerjisi qurğuların hər biri ildə təxminən 14,3 MVt enerji istehsal edəcəyini vəd edirdi. Müqayisə üçün qeyd edə bilərik ki, 6,5 kVt həcmli damüstü günəş sistemi ildə təxminən 9 MVt enerji istehsal edir.
Yeni enerji sisteminin ancaq müsbət tərəfindən bəhs etdik. Müsbət cəhətləri ilə yanaşı, cihazın mənfi tərəfləridə var. Bu enerji sistemləri, küləyin istiqamətinin kifayət qədər sabit olduğu istiqamətdə quraşdırılmalıdır, çünki onlar küləyi tutmaq üçün aktiv qanadlara sahib deyillər. Əgər onlar bina üzərində qurulacaqsa eyni zamanda ətrafın açıq və küləyi rahat qəbul edəcəyi yer olmasına da diqqət etmək lazımdır. Prototipin yaxın gələcəkdə satışa çıxarılması planlaşdırılır.
