Süni intellektin bumunun kütləvi işsizlik böhranına səbəb olacağı mütəxəssisləri uzun müddət narahat edib. Lakin, həm milli, həm də korporativ səviyyədə bu sahədəki şiddətli rəqabət, bu yaxınlaşan təhlükənin gözardı edilməsinə səbəb olub. Bundan əlavə, ictimaiyyətin bu məsələ barədə kifayət qədər məlumatlı olmadığı görünür. Lakin, yaxın gələcəkdə bu problemi görməzdən gəlmək mümkün olmaya bilər. Biz milyonlarla insanın avtomatlaşdırma səbəbindən işini itirdiyi bir reallığın astanasındayıq. Belə ki, elektron kommersiya nəhənglərindən olan Amazon bütün texniki işləri robotlara verərək yarım milyon insanı işsiz qoya bilər.
Amazon Robotics-in baş texnologiya direktoru Tay Bredi, Web Summit 2025-dəki çıxışında şirkətin işçi qüvvəsi strategiyasını açıq şəkildə ifadə etdi: “Bütün adi, təkrarlanan və monoton işləri aradan qaldırmaq istəyirik. Bu, bizim vizyonumuzdur.” Bredinin açıqlaması o deməkdir ki, Amazon-dakı bütün “ixtisassız” iş yerləri yaxın gələcəkdə yox olacaq. Təkcə Amazon-da süni intellekt və robotlar səbəbindən 600.000 potensial iş yerinin ləğv ediləcəyi proqnozlaşdırılır. Şirkətin daxili qeydləri göstərir ki, ABŞ-da 2027-ci ilə qədər 160.000 potensial iş yeri ixtisar edilə bilər və bu rəqəm 2033-cü ilə qədər 600.000-i keçə bilər.
Təkcə Amazon yarım milyon işçi ixtisar edəcək
Amazon-un Floridadakı yeni 650.000 kvadrat metrlik robot anbar mərkəzi işçi qüvvəsinin transformasiyasının konkret nümunəsi kimi diqqət çəkir. Bu müəssisə məhsul yığımı, qablaşdırma və göndərmə proseslərinin böyük bir hissəsini idarə etmək üçün robotlardan istifadə edəcək. Blue Jay və Vulcan kimi yeni nəsil robotlar anbar tapşırıqlarının təxminən 75%-ni avtomatik olaraq yerinə yetirə bilər. Bundan əlavə, Project Eluna AI modeli qərar qəbuletmə proseslərini real vaxt rejimində optimallaşdırır və insan müdaxiləsini minimuma endirir. Amazon iş itkilərini kompensasiya etmək üçün Future Ready 2030 təşəbbüsünü başlatdı. 2,5 milyard dollarlıq bu proqram 2030-cu ilə qədər 50 milyon insana təlim və bacarıqlar təmin etməyi hədəfləyir. Bunun iş yerləri ləğv edilənlər üçün yeni imkanlar yarada biləcəyi iddia edilir. Lakin mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, kütləvi avtomatlaşdırma tempini nəzərə alsaq, mövcud təlim proqramları iş yerlərinin itirilməsini kompensasiya etmək üçün kifayət etməyəcəkdir.
Daha narahatedici məqam odur ki, bu transformasiya yalnız Amazon və ya ümumiyyətlə logistika və pərakəndə satış sektorları ilə məhdudlaşmır. Bu transformasiyanın demək olar ki, bütün sektorlarda ciddi işsizlik problemi yaratması qaçılmaz görünür. İndiki əsl sual hökumətlərin daha böyük problemlərə səbəb olmadan əvvəl tədbir görüb-görməyəcəyidir.
