Təmiz enerji məqsədləri qlobal miqyasda böyüdükcə, bu transformasiyanın görünməz, lakin həyati vacib komponentlərindən biri kritik darboğaza çevrilir: yüksək gərginlikli elektrik kabelləri.
Xüsusilə dəniz külək stansiyaları və qitələrarası elektrik əlaqələri üçün vacib olan bu nəhəng kabellərin təchizatındakı çatışmazlıq bərpa olunan enerjiyə keçidi ləngitmək təhlükəsi yaradır. Beləliklə, artıq bir neçə müddətdir keçidinə hazırlaşdığımız təmiz enerji inqilabı kabel maneəsi səbəbindən baş tutmaya bilər.
Danimarkada yerləşən kabel istehsalçısı NKT şirkətinin baş direktoru Claes Westerlind Bloomberg-ə verdiyi açıqlamada vurğuladığı kimi, yüksək gərginlikli birbaşa cərəyan (HVDC) kabelləri indi qlobal enerji infrastrukturunun əsasını təşkil edir. Bu kabellər tək başına bir nüvə stansiyası qədər enerji daşımağa qadirdir. Lakin onların istehsal prosesləri son dərəcə mürəkkəb və kapital tutumlu olduğundan təchizat zəncirində ciddi darboğazlar yaşanır. Ümumiyyətlə, Bu kabellər adi kabellər deyil. Adətən mis və ya alüminiumdan hazırlanan keçiricilər iplər kimi bükülür və möhkəmlənir. Üstünə vurulan izolyasiya təbəqələri xüsusi tikilmiş nəhəng şaquli fabriklərdə dəqiqliklə yerləşdirilir. Ən kiçik yad obyekt belə kabeldə nasazlığa səbəb ola bilər və bu şəhər miqyasında elektrik kəsilməsi ilə nəticələnər.
HVDC texnologiyası 1950-ci illərdə NKT tərəfindən hazırlanmışdır və bu gün elektrik enerjisinin uzun məsafələrə ötürülməsində səmərəliliyi ilə seçilir. Bu texnologiya son illərdə irimiqyaslı layihələrin 80%-90%-də istifadə olunur. Lakin tələbatın belə sürətlə artması onun istehsal gücündən geri qalmasına səbəb olub. Fabriklər gələcək illər üçün doludur və hər bir layihə müxtəlif coğrafi və texniki şərtlərə uyğun xüsusi dizayn tələb edir. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin məlumatlarına görə, bütün dünyada təmiz enerji hədəflərinə çatmaq üçün 2040-cı ilə qədər 80 milyon kilometr yeni şəbəkə infrastrukturu tikilməlidir. Aydın zərurətə baxmayaraq, kabel istehsalçıları iqtisadi və siyasi səbəblərdən, eləcə də texniki səbəblərdən öz imkanlarını artırmaqda gecikirlər. Məlumatlara görə, yeni kabel fabrikinin yaradılmasının dəyəri 1-2 milyard avroya çata bilər. Təbii ki, belə böyük investisiyalar üçün onilliklərin uzunmüddətli zəmanətləri tələb olunur. Nəticə etibarı ilə, bərpa olunan enerjidə artım və ya başqa sözlə təmiz enerji inqilabı, təkcə günəş və külək kimi mənbələrdən deyil, həm də bu enerjini təhlükəsiz və səmərəli şəkildə nəql edəcək kabel infrastrukturundan asılıdır.
