Plazma nəzarətinin və sabitliyinin təmin edilməsi, füzyonun daha etibarlı enerji mənbəyinə çevrilməsinə ən böyük maneə olaraq qalır. Füzyon reaksiyaları Yer kürəsində Günəşin nüvəsində baş verən prosesləri təqlid etməyə çalışdığı üçün yüz milyonlarla dərəcəyə çatan plazmanı idarə etmək asan bir iş deyil. Buna görə də, onilliklərdir tədqiqatçılar füzyon reaktorlarının davranışını anlamaq və optimallaşdırmaq üçün mürəkkəb simulyasiyalara müraciət edirlər. Lakin bu simulyasiyalar adətən həftələrlə superkompüter emalı tələb edirdi. Lakin, süni intellektdəki irəliləyişlər indi bu vaxtı saniyələrə endirir.
Nvidia və General Atomics dünən Vaşinqtonda keçirilən Nvidia GTC konfransında füzyon reaktorları üçün ilk süni intellektlə işləyən rəqəmsal əkizləri təqdim ediblər. Bu “rəqəmsal əkiz” plazma simulyasiya müddətlərini həftələrdən saniyələrə endirməklə füzyon tədqiqatlarında inqilabi bir dövrə qədəm qoyur. “Artıq reaktor ssenarilərini fiziki avadanlıqlara zərər vermə riski olmadan virtual mühitdə sınaqdan keçirə bilərik. Bu interaktiv rəqəmsal əkiz füzyon tədqiqatlarında oyun dəyişdiricisidir”, General Atomics-in füzyon məlumatları elmi rəhbəri Raffi Nazikian deyir. Hazırda 100 fərqli qurumdan 700 alim bu platformada birgə sınaqlar və simulyasiyalar apara bilər.
Bu rəqəmsal əkiz Nvidia GPU-larında işləyən üç fərqli süni intellekt proksi modeli ilə təchiz edilmişdir. EFIT plazma tarazlığını hesablayır; CAKE plazma sərhədlərini qiymətləndirir; və ION ORB qaçan ionların istilik sıxlığını proqnozlaşdırır. Argonne Liderlik Hesablama Müəssisəsindəki Polaris və NERSC-də Perlmutter kimi superkompüterlərdə təlim keçmiş bu modellər mürəkkəb plazma davranışını fizika əsaslı hesablamalardan minlərlə dəfə daha sürətli simulyasiya edə bilər. Maraqlısı budur ki, sistem Nvidia Omniverse platformasında qurulub. Omniverse: Sensor məlumatlarını, fizika əsaslı simulyasiyaları, mühəndislik modellərini və süni intellekt proqnozlarını tək, dinamik mühitdə birləşdirir. Bu, tədqiqatçılara “nə olarsa” ssenarilərini dərhal sınaqdan keçirməyə, reaktor dizaynlarını optimallaşdırmağa və təcrübələrdən əvvəl potensial səhvləri müəyyən etməyə imkan verir.
Bu süni intellektlə işləyən yanaşma, füzyon enerjisindəki ən fundamental problemi birbaşa həll edir: plazma sabitliyini real vaxt rejimində idarə etmək. Əvvəllər fizika əsaslı simulyasiyalarla həftələrlə əldə edilən nəticələr indi saniyələrlə hesablana bilər. Xüsusilə süni intellekt məlumat mərkəzlərinin sürətlə artan enerji tələbatı nəzərə alınmaqla, limitsiz və təmiz termoyadro enerjisinə ehtiyac əvvəlkindən daha aydındır. Buna görə də, Nvidia və General Atomics-in birgə işi təkcə termoyadro enerjisi tədqiqatlarında deyil, həm də daha geniş energetika və yüksək performanslı hesablama sahəsində paradiqma dəyişikliyinin xəbərçisi ola bilər.
