Avstraliyanın Sidney Universitetinin tədqiqatçıları havada azot və oksigen molekullarını süni ildırım kimi elektriklə stimullaşdırmaqla birbaşa qazlı ammonyak (NH₃) istehsal etməyə nail olublar. Bu üsul qalıq yanacaqların istifadəsini tələb etmir və Haber-Bosch metodu kimi enerji tutumlu proseslərə alternativ təklif edir.
Ammonyak bütün dünyada gübrə, soyuducu və müxtəlif kimyəvi maddələrin istehsalında əsas rol oynayır. Bununla belə, hal-hazırda geniş şəkildə istifadə edilən Haber-Bosch prosesi yüksək temperatur və təzyiqlərdə işlədiyi üçün çox yüksək enerji sərf edir və qlobal istixana qazı emissiyalarının təxminən 1 faizinə səbəb olur. Yeni prosesdə ilk addım havadan azot və oksigen molekullarını elektrik enerjisi ilə yüksək enerjili plazmaya çevirməkdir. Bu, təbii ildırımın hava molekullarından elektronları çıxarması və keçirici bir kanal yaratması kimi işləyir. Yaranan NOx molekulları xüsusi membranı olan elektrolizatora göndərilir. Bu elektrolizatorda dəmir oksidi nanohissəcikləri səthində oksigen boşluqları olan mis üzərində istifadə olunur. Bu boşluqlar NOx molekullarının yapışmasına və sonra hidrogen atomlarının elektrokimyəvi reduksiya prosesi vasitəsilə azot birləşmələrinə bağlanmasına imkan verir. Bu proses “NHO yolu” adlanan effektiv kimyəvi yoldan keçir. Beləliklə, yüksək saflıqda hidrogen və ya azot qazına ehtiyac aradan qaldırılır.
Buna görə yüksək enerji tələb olunmur, qalıq yanacaqlardan istifadə edilmir, yüksək temperatur və təzyiq ehtiyacı aradan qaldırılır. Ammonyak isə birbaşa qaz şəklində istehsal olunur ki, bu da ayrılma prosesini asanlaşdırır. Sistem paylanmış, miqyaslana bilən istehsal üçün uyğundur. Ammonyakla bağlı tədqiqatlar son vaxtlar daha tez-tez baş verir. MIT, Yeni Cənubi Uels Universiteti və Stenford Universiteti kimi qurumlar müxtəlif üsullardan istifadə edərək ammonyak istehsalını araşdırırlar. Bu inkişaflar gələcəyin təmiz gübrə istehsalı, davamlı kənd təsərrüfatı və yaşıl kimya sənayesi üçün olduqca vacibdir.
