Enerji xərclərini 70%-ə qədər və karbon emissiyalarını 90% azaldan yeni nəsil sistem Finlandiyanın təmiz texnologiya startapı TheStorage tərəfindən ilk dəfə sənaye miqyasında tətbiq edilib. 2026-cı ilin yanvar ayında yerli pivə zavodunda rəsmi olaraq istifadəyə verilən qum batareyası sənaye istilik istehsalında qalıq yanacaqlara güclü alternativ kimi seçilir.
TheStorage tərəfindən hazırlanan sistem, bərpa olunan elektrik enerjisini qumu saxlama vasitəsi kimi istifadə edərək istiliyə çevirir və lazım olduqda bu istiliyi sənaye müəssisələrinə ötürə bilir. Şirkətin məlumatına görə, bu yanaşma həm xərc, həm də ətraf mühitə təsiri baxımından bu günə qədər heç bir həll yolu olmayan sənaye istilik problemini birbaşa həll edir. Qlobal miqyasda sənaye istilik istehsalı ümumi qlobal enerji istehlakının təxminən beşdə birini təşkil edir. Hazırda bu ehtiyacın 80%-i neft və təbii qaz kimi qalıq yanacaqlar hesabına ödənilir. Yeni qum batareyası sistemi yüksək miqyaslılıq nəzərə alınmaqla hazırlanmışdır. Saxlama gücü 20 MVt-saatdan 500 MVt-saata qədər dəyişə bilər və doldurma gücü 1 MVt-dan 20 MVt-a qədər tənzimlənə bilər. Bu, qida istehsalından kimya sənayesinə qədər müxtəlif sektorların yüksək istilik ehtiyaclarına uyğunlaşmağa imkan verir.
Sistemin mərkəzində “hərəkətdə qum” prinsipi dayanır. Ucuz və bol bərpa olunan elektrik enerjisi dövrlərində elektrik qızdırıcısı işə salınır. Bu mərhələdə soyuq qum soyuq silosdan götürülür və qızdırıcıya yönəldilir və orada təxminən 800 dərəcəyə qədər qızdırılır. Daha sonra qızdırılan qum enerji səmərəliliyini qoruyarkən hərəkətsiz qaldığı isti silosa köçürülür.
İstehsal xəttində buxar lazım olduqda, isti qum xarici istilik dəyişdiricisindən keçirilir və enerjisini sistemə qaytarır. Bu üsul ənənəvi sabit saxlama həlləri ilə müqayisədə 10 dəfəyə qədər daha yüksək istilik ötürmə səmərəliliyinə nail olur. Sistemin ən diqqətəlayiq cəhətlərindən biri də qalıq yanacaq qazanlarını tamamilə aradan qaldırmaq qabiliyyətidir. Şirkətlər elektrik enerjisinin ən ucuz olduğu dövrlərdə sistemi doldurmaqla enerji xərclərini azalda və karbon izlərini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilərlər. Finlandiyada qum batareyası texnologiyası yalnız TheStorage ilə məhdudlaşmır. Keçən il PolarNight Energy dünyanın ən böyük qum əsaslı istilik enerjisi saxlama sistemini istismara verdi. 1 MVt istilik enerjisi və 100 MVt/saat saxlama tutumu ilə bu sistem texnologiyanın sənaye miqyasında tətbiqini açıq şəkildə nümayiş etdirib. Noyabr ayında şirkət bu layihədən iki dəfə böyük yeni bir obyekt tikmək öhdəliyini açıqladı. Planlaşdırılan yeni qum batareyası 2 MVt istilik gücü və 250 MVt/saat saxlama tutumu təklif edəcək. Layihə başa çatdıqdan sonra dünyanın ən böyük qum əsaslı istilik enerjisi saxlama sisteminə çevrilməsi gözlənilir.
