Mercedes-ə məxsus Böyük Britaniyada yerləşən Yasa şirkəti bu yaxınlarda oxlu axın elektrik mühərriki ilə güc sıxlığı rekordunu qırıb. Belə ki, Şirkət bu texnologiyanın təkər içi (mərkəz) mühərrik şəklində real həyatda tətbiqini təqdim edib. Hazırkı prototip təkər başına 1000 at gücünə qədər istehsal edə bilər. Əgər bu texnologiya inkişaf etməyə davam edərsə, gələcəkdə bazarda ən güclü və ən sürətli elektrik nəqliyyat vasitələrinin yolunu aça bilər. Beləliklə, şirkət hər təkərə 1000 at gücü təklif edən bu hub elektrik mühərriki ilə inqilabi yeniliklər etməyə hazırlaşır.
Yasa, 1820-ci illərə aid ənənəvi mühərrik dizaynlarını müasir materiallar və komponentlərlə uğurla yenidən şərh etdiyi və həqiqətən kompakt oxlu axın mühərrikləri yaratdığı üçün hərəkətlilik sahəsində fərqli bir mövqe tutur. Bu mühərriklər təkərin içinə sığacaq qədər kiçik ola bilər. Yasa sayəsində bu günə qədər əksər elektrik nəqliyyat vasitələrində istifadə edilən ənənəvi radial mühərriklərə bu alternativ nəinki mümkün oldu, həm də bir çox cəhətdən üstün olduğu sübut edildi. İyul ayında şirkət, sahə sınaqlarından keçdikdən sonra prototip oxlu axın mühərrikinin güc sıxlığı üzrə qeyri-rəsmi dünya rekordu qoyduğunu açıqladı. 13,1 kq-lıq mühərrik 550 kVt güc istehsal edirdi. Bu 42 kVt/kq güc sıxlığı sənaye ortalamasının ikiqat güc sıxlığına uyğundur.
Şirkət oktyabr ayında daha yüngül 12,7 kq-lıq mühərriklə yeni sınaqlarda bu rekordu yenidən qırdı. Daha güclü dinamometrdə aparılan sınaqlarda mühərrik qısa müddətdə 750 kVt (1000 at gücü) güc zirvəsinə çatdı. Bu, əvvəlki sınaqdan 40% artım və 59 kVt/kq sıxlıq deməkdir. Yasa-nın baş direktoru Joerg Miskanın sözlərinə görə, bu rəqəm hazırda bazarda olan ən qabaqcıl radial axın mühərriklərinin performans sıxlığından üç dəfə çoxdur. Təxminən altı həftə sonra YASA bu rekord qıran mühərriki əsl güc qurğusuna çevirdi və onu dünyanın ilk “kütlə-neytral” təkərdaxili mühərrik sistemi edib. Bu tətbiq hələ prototip səviyyəsində olsa da, oxlu axın təkərdaxili mühərrikin təklif etdiyi potensialı görməzdən gəlmək çox böyükdür. Yasa-ya görə, mövcud prototip hər təkər üçün 750 kVt güc istehsal edə bilir. Bu, hər təkər üçün təxminən 1000 at gücü deməkdir. Hətta bugünkü üç mühərrikli performansa yönəlmiş elektrikli nəqliyyat vasitələri belə cəmi bu səviyyələrə çatır.
Sürücü sisteminin mərkəzində YASA tərəfindən hazırlanmış, 15 kq ağırlığında və 1500 kVt gücündə yeni nəsil ikili invertor dayanır. 100 kVt/kq sıxlığı ilə bu invertor mövcud 50-70 kVt/kq standartlarını xeyli üstələyir. YASA-nın təsisçisi və baş texniki direktoru Tim Vulmer izah edir: “Təkər içi mühərriklər həm ən böyük çətinlik, həm də ən böyük fürsətdir. Lakin, indiyə qədər mövcud texnologiyalar çox ağır idi, kifayət qədər fırlanma momenti istehsal etmirdi və güc çatışmırdı. Hazırladığımız bu yeni konsepsiya kompakt, güclü və təkərin içərisinə quraşdırıla biləcək qədər yüngüldür. Bu, dünyanın ilk kütlə-neytral təkər içi mühərrikidir və hər təkər üçün 750 kVt güc istehsal edə bilir.”
YASA həmçinin bildirir ki, bu mühərrik sisteminin regenerativ əyləc imkanları arxa əyləclərin ölçüsünü azaltmağa və ya hətta tamamilə aradan qaldırmağa imkan verə bilər. Texnologiya hələ ilkin mərhələdə olsa da, şirkət artıq bazara çıxarmağı hədəfləyir. Sistem həm miqyaslı, həm də səmərəli olmaq üçün hazırlanmışdır.
