İçdiyimiz çayın sağlamlığa faydaları uzun müddətdir ki, bilinirdi. Lakin, Northwestern Universitetinin alimləri çayın daha bir gözlənilməz xüsusiyyətini üzə çıxarıblar. Çay yarpaqları dəmləndikləri sudan zəhərli ağır metalları çıxarmaq qabiliyyətinə malikdir. Beləliklə, yeni ortaya çıxarılan bu fakta görə çay dəmləmənin təəccüblü faydalarından biri də suyunuzdaki ağır metalları təmizləməsidir.
Prof. Vinayak Dravid və PhD tələbəsi Benjamin Shindelin rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu müxtəlif çay növlərinin içməli sudan ağır metal ionlarını necə effektiv şəkildə çıxardığını araşdırmaq üçün geniş araşdırma aparıb. Alimlər əvvəlcə təmiz su nümunələrinə müəyyən miqdarda qurğuşun, xrom, mis, sink və kadmium əlavə etməklə başlayblar. Bu suyu qaynayana qədər qızdırdıqdan sonra, həm toplu, həm də ticari olaraq qablaşdırılan müxtəlif növ çay yarpaqlarını əlavə etdilər və bir neçə saniyədən 24 saata qədər müxtəlif uzunluqlarda dəmlənməsinə icazə veriblər.
Çay bunu necə bacarır?
Nəticələr diqqətəlayiq olub. Belə ki, orta hesabla, bir stəkan suda üç-beş dəqiqə dəmlənmiş bir paket çayın sudakı ağır metal konsentrasiyalarının təxminən 15%-ni çıxardığı aşkar edilib. Bu təsir hətta milyonda 10 hissəyə qədər yüksək konsentrasiyalarda çox zəhərli qurğuşun üçün də doğru olub. Bundan əlavə, dəmləmə vaxtı artdıqca çay yarpaqları daha çox metal ionlarını tutmaq qabiliyyətinə malik idi. Bu təmizləmə prosesinin arxasında duran elmi mexanizm olduqca sadədir. Qurudulmuş, qırışmış və məsaməli çay yarpaqlarının böyük səth sahəsi sudakı metal ionlarının yapışmasına imkan verir. Bu adsorbsiya edilmiş ionlar yarpaqlarda tutulur və çay paketi və ya yarpaqlar atıldıqda sudan çıxarılır. Maraqlı tərəfi ondan ibarətdir ki, bu proses faktiki kimyəvi reaksiya tələb etmir və buna görə də oxşar effektivlik bütün müxtəlif çay növlərində müşahidə olunur.
Tədqiqatçılar həmçinin çay paketi materiallarının da bu prosesdə rol oynadığını aşkar ediblər. Pambıq və neylon torbaların təsiri məhdud olsa da, təbii mənşəli bioloji parçalana bilən sellüloz torbalar ağır metal ionlarının əhəmiyyətli dərəcədə adsorbsiyasını göstərib. Çay yarpaqları kimi, sellüloza lifləri də geniş aktiv səth sahəsinə malikdir və metal ionlarını tuta bilir. Elm adamları bu tapıntılarla geniş miqyaslı su müalicəsi üçün çaydan istifadə etməyi tövsiyə etməsələr də, gündəlik çay istehlakının sağlamlıq üçün potensial uzunmüddətli təsirlərinə diqqət çəkirlər.
