Elektrikli küçə işıqları 19-cu əsrin sonlarından bəri şəhər həyatının ayrılmaz hissəsi olmuşdur. Ən erkən nümunələr kömürlə işləyən buxar turbinləri ilə işləyən qövs lampaları idi. Paris, London və Nyu-York kimi böyük şəhərlərin küçələrini işıqlandıran bu ilk modellər çox enerji sərf edir və tez-tez texniki xidmət tələb edirdi. Son bir əsr yarım ərzində LED texnologiyası, materialşünaslıq və enerji səmərəliliyi əhəmiyyətli irəliləyişlər əldə etmişdir. Lakin, bu gün belə, əksər küçə işıqları yeraltı kabellər vasitəsilə yerli elektrik şəbəkəsinə qoşulur. Bu, quraşdırma xərclərini artırır və elektrik kəsintiləri zamanı sistemin tamamilə sıradan çıxmasına səbəb ola bilər.
Lakin günəş enerjisinə keçidin yaratdığı transformasiya indi küçə işıqlarında əks olunur. Şəbəkədən kənar günəş enerjisi həlləri hazırlayan ABŞ şirkəti olan Streetleaf, Amerikanın ən sürətlə böyüyən şəhərlərindən biri olan Ostində yeni “Novel” yaşayış layihəsində 40 günəş enerjisi ilə işləyən küçə işıqlarının quraşdırıldığını elan etdi. Beləliklə, şirkətin günəşli havası ilə tanınan Florida və Texasda quraşdırdığı sistemlərin sayı 13.000-i keçib. Ostinlə yanaşı, Dallas və Hyuston kimi şəhərlərdə müəyyən ərazilər artıq şəbəkədən kənar lampalarla işıqlandırılır.
Bu sistemlərdə hər bir küçə lampası əslində kiçik, müstəqil enerji vahidi kimi fəaliyyət göstərir. Dirəyin yuxarı hissəsində yerləşən monokristal günəş paneli gün ərzində günəş işığını elektrik enerjisinə çevirir; bu enerji dirəyə inteqrasiya olunmuş litium dəmir fosfat (LFP) batareyasında saxlanılır. Gecələr batareyada saxlanılan enerji LED lampasını işlədir. Beləliklə, sistem şəbəkəyə qoşulmadan öz elektrik enerjisini istehsal və saxlayaraq işləyə bilər və elektrik kəsintilərindən təsirlənmir. Hər bir küçə lampası öz enerjisini yaradır və saxlayır. Bu yanaşma ənənəvi sistemlərdə tələb olunan qazıntı, kabel çəkilişi, transformator bağlantısı və şəbəkə inteqrasiyası kimi prosesləri aradan qaldırır. Xüsusilə yeni mənzil layihələrində yüksək infrastruktur xərclərini nəzərə alaraq, bu “qoş və işlə” modeli inşaatçılar üçün əhəmiyyətli logistika üstünlüyü təklif edir.
Streetleaf şirkətinin baş direktoru Liam Ryan bütün təşəbbüsün ehtiyacdan qaynaqlandığını deyir. O izah edir ki, genişmiqyaslı mənzil layihəsi üçün minlərlə küçə işıqlandırması təmin etməyə çalışdıqda həm iqtisadi, həm də uzunmüddətli texniki xidmət zəmanəti təklif edən bir həll yolu tapa bilmədilər. Buna görə də öz sistemlərini inkişaf etdirməyə qərar verdilər. Şirkət yalnız məhsul satmır; həm də xidmət müqaviləsi modeli ilə fəaliyyət göstərir ki, bu da inkişaf etdiricilərə yüksək ilkin xərclərdən qaçmağa imkan verir. Bu modeldə layihə sahibləri quraşdırma üçün ilkin ödəniş etmək əvəzinə aylıq xidmət haqqı ödəyirlər. Şirkətə görə, bu ödəniş çox vaxt yerli elektrik paylama şirkətinə ödəniləcək ödənişlərdən daha aşağıdır.
Texniki tərəfdən üç fərqli məhsul ailəsi mövcuddur. 150 Vt günəş paneli və 820 Vt/saat batareya tutumuna malik Streetleaf AVE modeli 5400 lümen işıq çıxışı təklif edir. Daha güclü BLVD modeli 7200 lümen istehsal edir; 220 Vt panel və 1,23 kVt/saat batareya ilə gəlir. Kiçik miqyaslı PATH modeli 588 lümen çıxışa malikdir və quraşdırılmış 27 Vt günəş batareyaları və 102 Vt/saat batareyaya malikdir. Daha böyük modellər beş illik zəmanətlə təqdim olunsa da, PATH modeli bir illik zəmanət təklif edir. Bütün sistemlər 3000K rəng temperaturundan istifadə edir ki, bu da vəhşi təbiət üçün daha az zərərli olduğu deyilən “tısbağa təhlükəsiz” işıq tonudur. Sistemlərin diqqətəlayiq xüsusiyyəti onların 5 günlük batareya muxtariyyətidir, yəni onlar kifayət qədər yüklə günəş işığı olmadan beş günə qədər işləyə bilərlər. Onlar həmçinin hava proqnozlarına əsasən aktivləşdirilən “fırtına izləmə” rejiminə malikdirlər. Uzun müddətli buludlu dövrlər gözlənildikdə, işıq səviyyəsi avtomatik olaraq azalır; lakin hərəkət sensorları aktiv qalır və nəqliyyat vasitəsi və ya piyada aşkar edildikdə işıqlandırma səviyyəsi artır. Bu, enerji səmərəliliyi və təhlükəsizlik arasında tarazlığı təmin edir.
Əlbəttə ki, bu sistemlərin coğrafi məhdudiyyətləri var. Şirkət xüsusilə il ərzində günəş işığı saatları yüksək olan şəhərləri hədəf alır. Daha az günəş işığı olan bölgələrdə oxşar performans daha böyük panel və batareya kombinasiyaları istifadə edilərək əldə edilir. Buna görə də, həll tamamilə universal deyil. Lakin, uyğun iqlim şəraitində, şəbəkəyə qoşulmuş sistemlərə güclü alternativ təklif edir. İndiyə qədər 13.000 küçə işıqlandırma sistemi quraşdıran şirkət bu rəqəmi 100.000-dən çox artırmağı hədəfləyir. Streetleaf-in təşəbbüsü uğurlu olarsa, digər ölkələrdə də oxşar həllər təklif edən digər şirkətlərin olduğunu görməyə başlaya bilərik.
