1 İyul 2026-cı ildən etibarən qüvvəyə minəcək yeni qaydalara əsasən, polislər qayda pozuntusuna yol verən sürücüsüz avtomobil şirkətlərinə rəsmi olaraq cərimə yaza biləcəklər. Bu addım, küçələrdəki pilotsuz nəqliyyat vasitələrini ilk dəfə olaraq digər sürücülərlə eyni hüquqi məsuliyyət səviyyəsinə gətirir.
İndiyə qədər yol hərəkəti qanunları yalnız avtomobili idarə edən “insan sürücüləri” hədəf alırdı. Sükan arxasında fiziki bir insan olmadığı üçün bir robotaksi qırmızı işıqda keçdikdə, piyadalara yol vermədikdə və ya tıxac yaratdıqda polislərin standart yol hərəkəti cəriməsi yazması qanunla mümkün deyildi. Bu vəziyyət xüsusilə polislər və təcili yardım qrupları üçün ciddi problemlər yaradırdı. Lakin Kaliforniya Motorlu Nəqliyyat Vasitələri Departamentinin (DMV) təsdiqlədiyi yeni qaydalarla birlikdə, həmin avtomobillərin proqram təminatını və aparatını istehsal edən şirkətlər artıq qanun qarşısında “sürücü” kimi qəbul ediləcək.
Yeni sistemdə polislər birbaşa olaraq maddi cərimə qəbzi yazmaq əvəzinə “Avtonom Nəqliyyat Vasitələrinin Qayda Pozuntusu Bildirişi” adlanan rəsmi sənədlər tərtib edəcəklər. Bu bildirişlər birbaşa istehsalçı şirkətlərə göndəriləcək. Ştat rəsmiləri bunun sadə bir pul cəriməsindən daha ağır nəticələri ola biləcəyini vurğulayırlar. Hadisələrin ciddiliyindən və ya tez-tez təkrarlanmasından asılı olaraq DMV müvafiq şirkətin fəaliyyət icazəsini məhdudlaşdırmaq, dayandırmaq və ya lisenziyasını tamamilə ləğv etmək səlahiyyətinə malik olacaq.
Tənzimləmənin ən kritik və diqqətçəkən cəhətlərindən biri də təcili müdaxilə qrupları ilə bağlı sərt qaydaların tətbiq edilməsidir. Sürücüsüz avtomobil şirkətləri maşınları qayda pozuntusuna yol verdikdə 24-72 saat ərzində DMV-yə ətraflı hesabat təqdim etməlidirlər. Bundan əlavə, bu avtomobillərin yanğınsöndürən və ya təcili yardım əməliyyatına mane olmaması üçün yeni vaxt məhdudiyyətləri gətirilib. İlk müdaxilə qrupları şirkətlə əlaqə saxladıqda 30 saniyə ərzində cavab verilməsi və aktiv təcili yardım zonasındakı avtonom avtomobilin ən çox 2 dəqiqə ərzində ərazidən uzaqlaşdırılması məcburi oldu.
Bu tarixi qərar, Kaliforniyanın avtonom idarəetmə texnologiyalarına nəzarət etmək və ictimai təhlükəsizliyi təmin etmək istiqamətində atdığı ən böyük addımlardan biridir. Yeni qanunvericilik sərnişin daşıyan robotaksiləri intizama cəlb etməklə yanaşı, həm də gələcəkdə ağır yük maşınlarının sınaqdan keçirilməsi üçün ciddi standartlar müəyyən edir. Qısacası, Kaliforniya yollarında sürücüsüz maşınlar üçün “toxunulmazlıq” dövrü İyul ayından etibarən rəsmən sona çatır.
