ChatGPT-nin yaddaş funksiyası ilə bağlı yeni araşdırma süni intellektin istifadəçilər haqqında hansı məlumatları topladığını yenidən müzakirə mövzusuna çevirib. Araşdırmaya əsasən, sistem təkcə insanların söhbətlərdə açıq şəkildə paylaşdıqları məlumatları deyil, onların davranışları, məqsədləri və şəxsi xüsusiyyətləri barədə çıxarılan nəticələri də yaddaşda saxlaya bilir.
“The Algorithmic Self-Portrait: Deconstructing Memory in ChatGPT” adlı tədqiqatda 80 könüllü istifadəçiyə aid 2050 yaddaş qeydi təhlil edilib. Məqsəd ChatGPT-nin istifadəçilər haqqında hansı məlumatları yadda saxladığını və bu qeydlərin necə formalaşdığını müəyyənləşdirmək olub.
Araşdırmanın nəticələrinə görə, yaddaş qeydlərinin 28 faizi istifadəçilərin sağlamlığı, münasibətləri və yaşadıqları yer kimi şəxsi məlumatlarla bağlı olub. Qeydlərin 52 faizi isə şəxsi xüsusiyyətlər, məqsədlər, motivasiyalar və emosional vəziyyətlər barədə məlumatları əhatə edib.
Tədqiqatçılar bu kateqoriyanı “psixoloji içgörülər” kimi xarakterizə edirlər. Məsələn, istifadəçi iş axtarışı ilə bağlı dəfələrlə sual verdikdə sistem onun karyera məqsədləri və mümkün narahatlıqları barədə nəticə çıxara bilər.
Araşdırmanın digər diqqətçəkən nəticəsi yaddaş qeydlərinin necə yaradılması ilə bağlıdır. Təhlilə əsasən, məlumatların 84 faizi istifadəçilərin söhbət zamanı birbaşa ifadə etdiklərinə əsaslanıb. Qalan 16 faiz isə sistemin həmin söhbətlərdən çıxardığı nəticələrdən ibarət olub.
Bu o deməkdir ki, yaddaşda saxlanılan bəzi məlumatlar istifadəçinin özü haqqında açıq şəkildə söylədiyi faktlar deyil, süni intellektin onun yazdıqlarını şərh etməsi nəticəsində formalaşa bilər.
Lakin sosial şəbəkələrdə yayılan bəzi iddialardan fərqli olaraq, araşdırma ChatGPT-nin istifadəçilərin yazma sürətini, klaviaturada dayanma müddətini və ya digər gizli davranış siqnallarını izləyərək psixoloji profil yaratdığını sübut etmir. Tədqiqatın əsas mövzusu söhbət məzmunundan formalaşan yaddaş qeydləridir.
Araşdırmada diqqət çəkən başqa bir göstərici də var. Təhlil olunan yaddaş qeydlərinin yalnız 4 faizi istifadəçilərin məlumatı yadda saxlamaq barədə açıq göstərişindən sonra yaradılıb. Qalan 96 faiz isə belə bir birbaşa göstəriş olmadan formalaşıb.
Bu nəticə ChatGPT-nin yaddaş funksiyasının istifadəçilərin ayrıca xahişi olmadan da gələcək söhbətlər üçün faydalı hesab edilən məlumatları saxlaya bildiyini göstərir. Bununla belə, həmin qeydlərin hamısının gizli şəkildə və ya istifadəçinin məxfilik seçimlərinə zidd toplandığı nəticəsinə gəlmək düzgün olmaz.
ChatGPT-nin yaddaş funksiyası əvvəlki söhbətlərdən əldə edilən məlumatlar əsasında daha uyğun cavablar hazırlamaq üçün nəzərdə tutulub. Ancaq şəxsi məlumatlarla yanaşı, istifadəçi haqqında çıxarılan ehtimal xarakterli nəticələrin də saxlanılması məxfilik və şəffaflıq baxımından suallar yaradır.
İstifadəçilər ChatGPT-də Ayarlar → Kişiselleştirme (Personalization) bölməsindən yaddaş funksiyasının aktiv olub-olmadığını yoxlaya və onu söndürə bilərlər. Yaddaş xülasəsini nəzərdən keçirmək və dəyişiklik tələb etmək də mümkündür. Tam silinmə üçün isə yaddaş xülasəsi ilə yanaşı, müvafiq məlumatların yer aldığı söhbətlərin və digər mənbələrin də silinməsi tələb oluna bilər.
Beləliklə, araşdırma ChatGPT-nin insanların fikirlərini oxuduğunu deyil, yazışmalardan istifadə edərək onlar haqqında müəyyən nəticələr formalaşdıra bildiyini göstərir. Bu nəticələrin nə dərəcədə dəqiq olması və hansı hallarda yadda saxlanılması isə ayrıca qiymətləndirilməli məsələlərdir.
