İlon Mask gələcəkdə pulun iqtisadi sistemdəki rolunun əhəmiyyətli dərəcədə dəyişə biləcəyini düşünür. Tesla və SpaceX rəhbərinin fikrincə, süni intellektin, robot texnologiyalarının və kosmik sənayenin inkişafı nəticəsində iqtisadi dəyər dollar kimi ənənəvi valyutalarla deyil, enerji və fiziki resurslarla ölçülə bilər.
Mask bu fikirlərini bioqrafı Uolter Ayzeksonla (Walter Isaacson) “The Builders” podkastında söhbəti zamanı səsləndirib. O bildirib ki, bəşəriyyət gələcəkdə bir neçə planetdə yaşamağa başlayarsa, mövcud pul sistemindən fərqli iqtisadi mexanizmlərə ehtiyac yarana bilər.
Sahibkarın fikrincə, gələcəyin iqtisadiyyatında enerji, güc və kütlə kimi fiziki göstəricilər daha böyük əhəmiyyət qazanacaq. Xüsusilə robotların istehsalı avtomatlaşdırması və süni intellektin məhsuldarlığı artırması bir çox mal və xidmətin daha ucuz başa gəlməsinə səbəb ola bilər.
Mask hesab edir ki, texnologiyalar inkişaf etdikcə resurs bolluğu artacaq və ənənəvi valyutaların iqtisadi dəyəri müəyyənləşdirməkdəki rolu zəifləyə bilər.
Lakin bu yanaşmanın necə işləyəcəyi hələlik aydın deyil. Məsələn, vatt gücü, kiloqram isə kütləni ölçür. Bu göstəricilər bir məhsulun nə qədər nadir olduğunu, ona tələbatı və ya istehsal xərclərini təkbaşına müəyyənləşdirmir. Buna görə də fiziki resurslara əsaslanan iqtisadiyyat üçün yeni qiymətləndirmə mexanizmlərinə ehtiyac yarana bilər.
İlon Mask söhbət zamanı ABŞ-nin artan dövlət borcuna da toxunub. Onun fikrincə, ölkənin borc problemini həll etməyin əsas yolu süni intellekt və robot texnologiyaları vasitəsilə iqtisadi məhsuldarlığı kəskin artırmaqdır.
Mask bildirib ki, dövlət xərclərinin azaldılması ilə borc problemini həll etmək real görünmür. O, siyasi məhdudiyyətlər səbəbindən ABŞ hökumətinin büdcə kəsirini aradan qaldıracaq miqyasda qənaət tədbirləri həyata keçirə bilməyəcəyini düşünür.
Mənbədə ABŞ-nin dövlət borcunun 2026-cı ilin avqustunda 40 trilyon dollara çatdığı bildirilir. Maskın yanaşmasına görə, robotların daha çox istehsal prosesinə cəlb edilməsi və süni intellektin işləri sürətləndirməsi iqtisadiyyatda daha böyük həcmdə mal və xidmət istehsalına imkan verə bilər.
Sahibkar şəxsi sərvətinin gələcəyi barədə də danışıb. O, vergilərin zamanla sərvətini azaldacağını və sonrakı nəsillərin hazırda sahib olduğu aktivlərin yalnız kiçik hissəsini miras ala biləcəyini ehtimal edir.
Mənbənin Bloomberg Milyarderlər İndeksinə istinadən verdiyi məlumata görə, Maskın sərvəti təxminən 921 milyard dollar qiymətləndirilir. Bu sərvətin böyük hissəsi Tesla və SpaceX şirkətlərindəki paylarından ibarətdir.
Mask ölümündən sonra da uzunmüddətli texnoloji layihələrin maliyyələşdirilməsini istəyir. Onun əsas hədəfləri arasında insanların başqa planetlərdə məskunlaşması, kosmik tədqiqatların genişləndirilməsi və dayanıqlı enerji texnologiyalarının inkişafı yer alır.
O, həmçinin 2027-ci ildə ABŞ-dəki hər uşağa bir SpaceX səhmi vermək niyyətini açıqlayıb. İlkin hesablamalara görə, bu təşəbbüsün ümumi dəyəri 10 milyard dolları keçə bilər. Lakin səhmlərin paylanma mexanizmi hələ açıqlanmayıb.
Maskın gələcək iqtisadiyyatla bağlı fikirləri hazırda konkret iqtisadi modeldən daha çox uzunmüddətli texnoloji proqnoz xarakteri daşıyır. Pulun fiziki resurslarla əvəzlənəcəyini təsdiqləyən ümumi qəbul edilmiş iqtisadi mexanizm isə mövcud deyil.
