Son günlər sosial şəbəkələrdə insanların öz fotolarını süni intellekt vasitəsilə 1980-ci illərin üslubunda hazırlaması geniş yayılıb. “#80lerchallenge” və oxşar adlarla yayılan trend dünyanın müxtəlif ölkələrində populyarlaşsa da, kibertəhlükəsizlik və məxfilik üzrə mütəxəssislər bu cür fotoların hazırlanması zamanı şəxsi məlumatlarla bağlı diqqətli olmağa çağırırlar.
Trendin işləmə prinsipi olduqca sadədir. İstifadəçi öz fotosunu süni intellekt xidmətinə yükləyir və sistemdən onu 1980-ci illərdə çəkilmiş fotoşəkilə bənzətməsini istəyir. Süni intellekt şəxsin üz cizgilərini mümkün qədər qorumaqla saç düzümünü, geyimini, fonu və ümumi fotoqrafiya üslubunu dəyişdirir.
Mütəxəssislərin diqqət çəkdiyi əsas məsələ isə istifadəçinin bu prosesdə süni intellekt xidmətinə öz üzünün yüksək keyfiyyətli görüntüsünü təqdim etməsidir. Məxfilik yönümlü texnologiya şirkəti Proton daha əvvəl oxşar süni intellekt foto trendləri ilə bağlı xəbərdarlığında üz fotolarının biometrik məlumat xarakteri daşıya biləcəyinə, yüklənmiş şəkillərin saxlanılması, analiz edilməsi və xidmətin şərtlərindən asılı olaraq müxtəlif məqsədlərlə işlənməsi risklərinə diqqət çəkib. Şirkət belə məlumatların profil yaratmaq, saxta görüntülər hazırlamaq və digər məqsədlər üçün sui-istifadə riskinin də nəzərə alınmalı olduğunu bildirib.
Burada əsas risk süni intellektlə foto yaratma texnologiyasının özü deyil, istifadəçinin şəklini hansı xidmətə təqdim etməsidir. Xüsusilə yalnız viral trenddən istifadə etmək məqsədilə yaradılmış, sahibi və məlumatların saxlanma siyasəti aydın olmayan sayt və tətbiqlərə şəxsi fotoların yüklənməsi əlavə məxfilik riski yarada bilər. İstifadəçi belə xidmətlərdə şəklin nə qədər saxlanıldığını, üçüncü tərəflərlə paylaşılıb-paylaşılmadığını və başqa məqsədlərlə işlənib-işlənmədiyini bilməyə bilər.
Məsələ artıq yalnız mütəxəssislərin xəbərdarlığı ilə məhdudlaşmır. Türkiyədə şəxsi məlumatların qorunmasına cavabdeh rəsmi dövlət qurumu olan Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK) da sentyabrın 10-da “80-lər” trendi ilə bağlı rəsmi xəbərdarlıq yayımlayıb. Qurum xüsusilə “#80lerchallenge” kimi sosial media trendlərində istifadə edilən tətbiqlərin fotolar vasitəsilə biometrik məlumatların işlənməsinə səbəb ola biləcəyini bildirib.
KVKK istifadəçilərə fotolarını süni intellekt xidmətlərinə təqdim etməzdən əvvəl tətbiqin hansı məlumatlara çıxış əldə etdiyini yoxlamağı və həmin məlumatların hansı məqsədlərlə istifadə oluna biləcəyini öyrənməyi tövsiyə edib. Qurum xəbərdarlığını “Xatirələr yaşasın, sizə aid olan sizdə qalsın” mesajı ilə tamamlayıb.
Mütəxəssislərin və Türkiyənin rəsmi qurumunun xəbərdarlığı “80-lər” fotolarının özlüyündə təhlükəli olması demək deyil. Əsas məsələ istifadə edilən platformanın etibarlılığı, məxfilik şərtləri və yüklənən fotoların sonradan necə emal edilməsidir. Buna görə belə trendlərə qoşularkən naməlum sayt və tətbiqlərdən uzaq durmaq, xidmətin məxfilik siyasətini yoxlamaq və şəxsi fotoların hansı məqsədlərlə istifadə oluna biləcəyinə diqqət yetirmək tövsiyə olunur.
