Çilinin Atakama səhrasında tikilməkdə olan Avropa Cənub Rəsədxanasının (ESO ELT) son dərəcə böyük teleskop tamamlanmağa bir addım daha yaxınlaşıb. Almaniyanın SCHOTT şirkəti, teleskopun əsas güzgüsü üçün sifariş edilmiş 949 seqmentdən sonuncunun emalını uğurla başa çatdırıb. Diametri 39 metrdən çox olan bu güzgü indiyə qədər teleskop üçün hazırlanmış ən böyük güzgü olacaq.
Dünya tarixindəki ən böyük teleskop adını qazanacaq bu teleskopun əsas güzgü çanağı, hər birinin qalınlığı təxminən 5 sm və eni 1,5 metr olan 798 altıbucaqlı seqmentdən ibarətdir. Bu güzgülər birlikdə o qədər işıq toplayacaqlar ki, bu göstərici insan gözünün tutumunu on milyonlarla dəfə keçəcək. Əsas güzgünün texniki xidmətini və təmirini asanlaşdırmaq üçün istifadəyə verildikdən sonra əlavə 133 seqment istehsal edilmişdir. Bundan əlavə, ESO 18 əvəzedici seqment alıb və seqmentlərin ümumi sayını 949-a çatdırıb. ELT teleskopunun optik sistemi beş güzgüdən, M1 əsas güzgüdən əlavə dörd kiçik güzgüdən ibarət olacaq.
Əsas güzgünün hər bir seqmenti SCHOTT-un unikal şüşə-keramika materialı ZERODUR ilə hazırlanıb. Rəsədxana aşağı istilik genişlənmə əmsalı olan bu materialın ən böyük müştərisi olmuşdu, çünkü, teleskopun işləyəcəyi səhra gündəlik çox güclü günəş şüasına məruz qaldığı üçün isinir. Qeyd edək ki, SCHOTT material seçimi və emal texnikasının düzgün olmasını təmin etmək üçün sahədə çoxsaylı təcrübələr aparmışdı. Ümumilikdə isə bu teleskop üçün 230 tondan çox material istehsal edilmişdir. Güzgü seqmentləri Çilidəki istehsal müəssisəsində, ELT tikinti sahəsinə yaxın yerdə gümüşlə örtülür və quraşdırılma başlayana qədər anbarda saxlanılır. Qeyd edək ki, ELT teleskopunun tikintisinə 2014-cü ildə başlanılıb. Teleskopun 2024-cü ildən istismara veriləcəyi gözlənilirdi, lakin pandemiya və digər gözlənilməz hallar işi ləngitdi. Bir il əvvəl ESO teleskop və əlaqəli avadanlıqların 50% hazır olduğunu bildirmişdi.
