YouTube Premium istifadəçilərə aylıq abunə qarşılığında reklamsız video izləmə imkanı təqdim edir. Lakin videoların daxilində kontent yaradıcılarının özlərinin yerləşdirdiyi sponsorlu reklamların Premium abunəçilərə də göstərilməsi indi ABŞ-də və Kanadada kollektiv məhkəmə iddialarına səbəb olub.
İddiaçılar YouTube-un “reklamsız” və “fasiləsiz” izləmə kimi ifadələrlə Premium xidmətini tanıtmasının istifadəçilərdə videolarda ümumiyyətlə reklam görməyəcəkləri təəssüratı yaratdığını bildirirlər. Halbuki YouTube-un özünün yerləşdirdiyi reklamlar Premium istifadəçilər üçün aradan qaldırılsa da, kontent yaradıcılarının videoya birbaşa daxil etdiyi sponsorlu hissələr göstərilməyə davam edir.
ABŞ-də William Flemming və Devin Rose adlı Kaliforniya sakinləri 2026-cı ilin iyulunda Google və YouTube-a qarşı Kaliforniyanın Şimal Dairəsi üzrə ABŞ Federal Məhkəməsində kollektiv iddia qaldırıblar. İddia ərizəsində YouTube Premium-un tanıtımında istifadə olunan “Unlimited ad-free videos” və “No interruptions” kimi ifadələrin xidmətin real təcrübəsini düzgün əks etdirmədiyi irəli sürülür.
Sənəddə Theo Von, Kallmekris və The Diary of a CEO kimi məşhur kanallar nümunə göstərilir. İddiaçılar bildirirlər ki, Premium üçün pul ödəmələrinə baxmayaraq, həmin kanallardakı videoların daxilində sponsor məhsul və xidmətlərin təqdimatlarını izləməli olurlar.
Oxşar iddia avqust ayında Kanadada da qaldırılıb. Britaniya Kolumbiyası sakinləri Thirumugham Palaniappan, Jason Kooner və Connor MacLeod YouTube-a qarşı Britaniya Kolumbiyası Ali Məhkəməsinə müraciət ediblər. Onların arqumentinə görə, YouTube faktiki olaraq reklamların çatdırılma üsulunu dəyişən “struktur boşluq” yaradıb: reklam artıq platformanın reklam sistemi tərəfindən deyil, birbaşa videonun daxilində kontent yaradıcısı tərəfindən təqdim olunur, lakin izləyici üçün kommersiya xarakterli fasilə qalmaqda davam edir.
Hər iki məhkəmə işində iddiaçılar yanlış və ya aldadıcı reklam əsasında ödənildiyini düşündükləri abunə haqlarının geri qaytarılmasını tələb edirlər. Eyni zamanda YouTube-un Premium xidmətinin marketinqində istifadə etdiyi “reklamsız” ifadələrə dəyişiklik edilməsini istəyirlər. Kanada işi ölkənin Rəqabət Qanunu ilə yanaşı, Britaniya Kolumbiyasının istehlakçıların müdafiəsinə dair qanunvericiliyinə də əsaslanır.
YouTube isə Premium xidmətinin hansı reklamları aradan qaldırdığı barədə dəstək səhifələrində məlumat verir. Şirkətin açıqlamasına görə, Premium videolardan YouTube tərəfindən təqdim olunan videoöncəsi, videoarası və digər platforma reklamlarını çıxarır. Bununla belə, kontent yaradıcılarının videonun özünə əlavə etdiyi brend təqdimatları və sponsorlu məzmunlar Premium-a daxil deyil və istifadəçilər onları görməyə davam edə bilərlər.
Məhkəmə iddialarının əsas mübahisə nöqtəsi də məhz buradadır. Söhbət YouTube-un sponsorlu məzmunun mövcudluğunu ümumiyyətlə gizlətməsindən deyil, adi istifadəçinin “reklamsız” ifadəsini necə başa düşməsindən və bu istisnanın abunəlik alınarkən kifayət qədər aydın göstərilib-göstərilməməsindən gedir.
Məsələnin kontent yaradıcıları üçün də ciddi nəticələri ola bilər. Böyük YouTube kanallarının əhəmiyyətli hissəsi gəlirlərinin bir qismini və bəzi hallarda əsas hissəsini birbaşa sponsorlu inteqrasiyalardan əldə edir. Əgər məhkəmələr Premium istifadəçilərə göstərilən sponsorlu hissələrin “reklamsız” xidmət vədi ilə ziddiyyət təşkil etdiyinə qərar versələr, bu, YouTube-da sponsorlu məzmunun təqdim edilmə formasına təsir göstərə bilər.
Məhkəmələrin verəcəyi qərarlar yalnız YouTube-la məhdudlaşmaya da bilər. Mübahisənin mərkəzində “reklamsız” abunəliyin hüquqi baxımdan nə ifadə etdiyi dayanır. İddiaçılar qalib gəlsələr, reklamları aradan qaldıran ödənişli paketlər təqdim edən digər rəqəmsal platformalar da marketinq ifadələrini daha dəqiq müəyyənləşdirmək məcburiyyətində qala bilər.
Beləliklə, məhkəmələrin cavab verməli olduğu əsas sual YouTube Premium-un bütün kommersiya məzmunlarını aradan qaldırıb-qaldırmaması deyil. Əsas məsələ istifadəçiyə “reklamsız” xidmət satılarkən platforma reklamları ilə videoya inteqrasiya edilmiş sponsorlu reklamlar arasındakı fərqin nə qədər açıq şəkildə izah edilməli olmasıdır.
