CFM International yeni nəsil RISE (Revolutionary Innovation for Sustainable Engines) proqramı çərçivəsində hazırladığı açıq fanlı təyyarə mühərrikinin inkişafında mühüm mərhələyə keçdiyini açıqlayıb. GE Aerospace və Safran Aircraft Engines şirkətlərinin birgə layihəsi olan proqram artıq tam ölçülü komponentlərin real iş şəraitində sınaqlarına başlayır.
Şirkətin məqsədi bu mühərriki dərhal kommersiya istifadəsinə təqdim etmək deyil. RISE layihəsi 2030-cu illərdə istismara veriləcək yeni nəsil dar gövdəli sərnişin təyyarələri üçün texnologiyanın etibarlılığını təsdiqləməyi hədəfləyir.
Açıq fan dizaynı daha yüksək səmərəlilik vəd edir
İlk dəfə 2021-ci ildə təqdim olunan RISE mühərrikinin ən diqqətçəkən xüsusiyyəti Open Fan adlanan açıq fan arxitekturasıdır.
Ənənəvi turbofan mühərriklərindən fərqli olaraq, fan qanadları xarici qoruyucu örtük içərisində yerləşmir. Bu yanaşma mühərrikin əlavə çəki qazanmadan daha böyük fanlardan istifadə etməsinə imkan yaradır.
Daha böyük fanlar havanı daha aşağı sürətlə hərəkət etdirərək eyni itələmə qüvvəsini daha səmərəli şəkildə yaradır. CFM-in hesablamalarına görə, bu texnologiya hazırkı aviasiya mühərrikləri ilə müqayisədə 20%-dən çox yanacaq qənaəti təmin edə bilər.
Çətin sınaqlar qarşıdadır
Növbəti mərhələdə tam ölçülü mühərrik hissələri real uçuş şəraitini təqlid edən sınaqlardan keçiriləcək.
Sınaqlar zamanı aşağıdakı ssenarilər yoxlanılacaq:
- quşla toqquşma;
- buzlanma;
- toz və qum şəraiti;
- mühərrikə yad cisimlərin daxil olması.
Bu testlər açıq fan texnologiyasının etibarlılığını və mövcud aviasiya sertifikatlaşdırma tələblərinə cavab verib-vermədiyini müəyyənləşdirmək üçün aparılacaq.
1000 saatdan çox uğurlu test
Layihə çərçivəsində mühərrikin yüksək sürətli aşağı təzyiqli turbininin (LPT) 1000 saatdan artıq sınaqdan uğurla keçdiyi açıqlanıb. Testlər komponentin aerodinamik və istilik göstəricilərinin layihə tələblərinə uyğun olduğunu təsdiqləyib.
Hazırda RISE proqramında 2 mindən çox mühəndis çalışır. Fransa’nın Villaroche şəhərində yerləşən yeni 8 metrlik sınaq mərkəzində tam ölçülü açıq fan modulunun testlərinə başlanacaq.
Bu mərhələ layihənin konsept səviyyəsindən çıxaraq real mühəndislik və sertifikatlaşdırma prosesinə keçdiyini göstərir. Əgər sınaqlar uğurla başa çatarsa, RISE texnologiyası gələcək onillikdə sərnişin aviasiyasında daha qənaətli və ekoloji cəhətdən təmiz mühərriklərin əsasını təşkil edə bilər.
