Çində süni intellekt tokenləri tədricən texnologiya mütəxəssislərinin istifadə etdiyi anlayış olmaqdan çıxaraq gündəlik xidmətlərin bir hissəsinə çevrilir. Banklar, mobil operatorlar, kafelər və müxtəlif şirkətlər müştəri cəlb etmək üçün artıq keşbek, bonus və pulsuz Wi-Fi kimi üstünlüklərlə yanaşı, hətta onların əvəzinə süni intellekt modellərində istifadə edilə bilən tokenlər təklif etməyə başlayıblar.
Süni intellekt tokeni model tərəfindən emal edilən mətn və məlumatın həcmini ölçmək üçün istifadə olunan vahiddir. İstifadəçi süni intellekt modelinə sorğu göndərdikdə mətn token adlanan kiçik hissələrə bölünür və sistem tərəfindən emal edilir. Rest of World-un məlumatına görə, 2024-cü ilin əvvəlində Çində gündə təxminən 100 milyard token emal edilirdisə, 2026-cı ilin ortalarında bu göstərici 500 trilyon tokenə çatıb.
Bu tendensiyanın ən maraqlı nümunələrindən biri bank sektorunda müşahidə olunur. China Merchants Bank iyun ayında süni intellekt tərtibatçıları üçün xüsusi kredit kartı təqdim edib. Kart sahiblərinə Çin startapı MiniMax-ın süni intellekt modellərindən istifadə üçün 1,8 milyardadək token təqdim olunur.
Shanghai Pudong Development Bank isə tərtibatçılara Alibaba-nın Qwen modellərində istifadə etmək üçün 3 milyardadək token təklif edən oxşar məhsul hazırlayıb. İyul ayında Moonshot AI, Agricultural Bank of China və American Express də Kimi süni intellekt modeli ilə əlaqəli kart təqdim edib. İstifadəçilər kartla alış-veriş etdikcə ənənəvi keşbek əvəzinə tokenlər, süni intellekt agentlərindən və proqramlaşdırma alətlərindən istifadə üçün əlavə limitlər qazana bilirlər.
Tokenlər artıq mobil operatorların tariflərinə də daxil edilir. Çinin üç böyük mobil operatoru müxtəlif paketlər vasitəsilə mobil internetlə birlikdə süni intellekt tokenləri satır. China Telecom aylıq 9,9 yuan qiymətində tarifə 10 milyon token daxil edir və daha aktiv istifadəçilər üçün daha böyük paketlər təklif edir. Müştərilər həmçinin 142 müxtəlif süni intellekt modelindən istifadə imkanı əldə edə bilirlər.
China Mobile 400 min tokeni 1 yuana təklif edir və ödəniş birbaşa mobil operator hesabından həyata keçirilir. China Unicom-un korporativ müştərilər üçün paketləri isə aylıq 6 milyon tokendən başlayır və daha bahalı tariflərdə 18 milyon tokenə qədər yüksəlir.
Maraqlı nümunələrdən biri də Pekində fəaliyyət göstərən AGI Bar-dır. Burada müştərilər içki aldıqdan sonra pulsuz Wi-Fi ilə yanaşı, DeepSeek V4 Flash modelindən limitsiz istifadə imkanı əldə edirlər. Model bulud serverində deyil, məkan daxilində quraşdırılmış NVIDIA DGX Spark iş stansiyasında lokal şəkildə işləyir.
Çində süni intellekt tokenlərinin ayrıca satıldığı ikinci əl onlayn bazar da formalaşmağa başlayıb. Alibaba-ya məxsus Xianyu platformasında işlənmiş telefon, mebel və geyimlərlə yanaşı, süni intellekt modellərinə ucuz giriş təkliflərinə də rast gəlmək mümkündür. İstifadəçilər bir neçə dollar qarşılığında milyonlarla token, günlük giriş paketləri, aylıq abunəliklər və ya süni intellekt platformalarındakı hesabların ortaq istifadəsini ala bilirlər.
Bəzi satıcılar endirimlə və ya pulsuz əldə etdikləri süni intellekt xidmətlərinə çıxışı daha sonra digər istifadəçilərə sataraq bundan gəlir əldə edirlər. Bu isə tokenlərin faktiki olaraq ayrıca rəqəmsal məhsula çevrilməyə başladığını göstərir.
Tokenlər hətta kreditlərin verilməsində də yeni göstərici kimi sınaqdan keçirilir. Çində süni intellekt startaplarının sürətlə artması bankların yeni şirkətlərin maliyyə vəziyyətini ənənəvi göstəricilərlə qiymətləndirməsini çətinləşdirir. Buna görə Quançjouda bəzi banklar süni intellekt şirkətlərinin kredit qabiliyyətini müəyyənləşdirərkən onların token istehsalı və istehlakı göstəricilərindən istifadə etməyə başlayıblar.
“Token krediti” adlandırılan bu yanaşmada şirkətin nə qədər süni intellekt hesablama resursundan istifadə etdiyi və ya müştərilərinin nə qədər token istehlak etdiyi biznes fəaliyyətinin göstəricilərindən biri kimi nəzərə alınır. Banklar bu məlumatları şirkətin kredit qabiliyyətini və kredit şərtlərini müəyyənləşdirərkən əlavə meyar kimi istifadə edə bilirlər.
Beləliklə, Çində süni intellekt tokenləri yalnız texniki hesablama vahidi olmaqdan çıxaraq bank bonusuna, mobil tarif paketinə, kafe xidmətinə və hətta kredit qiymətləndirmə göstəricisinə çevrilməyə başlayır. Mövcud tendensiya davam edərsə, tokenlər gələcəkdə rəqəmsal xidmətlər üçün mobil internet trafiki və ya bonus xalları qədər adi istehlak məhsuluna çevrilə bilər.
