Texnologiya dünyasının ən mübahisəli sahibkarlarından biri olan Elon Musk, yarımkeçirici sənayesindəki tarazlığı dəyişdirə biləcək yeni bir planla xəbər başlıqlarına çıxır. Tesla şirkətinin baş direktorunun gələn həftə dünyanın ən böyük çip fabriklərindən biri ola biləcək bir istehsal müəssisəsi üçün planlarını açıqlayacağı gözlənilir. Gözlənildiyi kimi, Muskın yeni meqa-çip layihəsi TeraFab adlanır.
Süni intellektin partlayışı ilə yarımkeçirici sektorunda tələbat bir müddətdir rekord səviyyədədir. Bu vəziyyət avtomobil və texnologiya şirkətləri üçün ciddi təchizat maneəsi yaradır. Tesla bu vəziyyətdən təsirlənən şirkətlər arasındadır. Elon Muskın sosial mediada verdiyi son açıqlamaya görə, TeraFab layihəsi təxminən 7 gün ərzində rəsmi olaraq açıqlanacaq. Texniki detallar hələ paylaşılmasa da, Muskın əvvəlki açıqlamalarına baxdıqda, məqsəd olduqca iddialı görünür. Planlara görə, TeraFab ildə 100 milyard ilə 200 milyard arasında çip istehsal etmək gücünə malik olacaq. Bu rəqəm nəzəri olaraq Tayvandakı nəhəng istehsal müəssisələri ilə tanınan TSMC-nin istehsal həcmini belə üstələyə biləcək bir səviyyəyə işarə edir. Əlbəttə ki, investisiyanın həcmindən asılı olmayaraq, TSMC-nin gücünü aşmaq qısa və orta müddətdə çox ehtimal olunmur, lakin bu, uzunmüddətli məqsəd olsaydı, təəccüblü olmazdı.
Digər tərəfdən, TeraFab haqqında bilinməyən şey məlum olan qədər diqqətəlayiqdir. Bunun ən vacib səbəbi TeraFab-ın ənənəvi yarımkeçirici istehsal müəssisələrindən fərqli bir model üzərində qurula biləcəyini irəli sürən ifadələrdir. Maskın əvvəlki qiymətləndirmələrində klassik çip istehsal müəssisələrinin əvəzolunmaz elementi olan təmiz otaq tələbini istisna edən bir yanaşma ifadə etdiyi məlumdur. Yarımkeçirici istehsalında son dərəcə aşağı hissəcik səviyyələrinə malik bu xüsusi mühitlər çox vacib olduğundan, sənayedə belə bir fabrikin necə işləyəcəyi ilə bağlı ciddi suallar var. Bir çox sənaye mütəxəssisi yarımkeçirici istehsalın son dərəcə mürəkkəb və yüksək xərc tələb edən bir sahə olduğunu qeyd edir və Maskın məqsədini həddindən artıq iddialı hesab edir. TeraFab-ın necə tətbiq oluna biləcəyi ilə bağlı ən güclü ssenarilərdən biri Tesla-nın mövcud çip istehsalçıları ilə lisenziyalaşdırma müqavilələri bağlamasıdır. Bu modelə görə, Tesla öz istehsal texnologiyasını inkişaf etdirmək əvəzinə, maliyyələşdirmə təmin etməklə yeni istehsal xətlərinin yaradılmasına töhfə verə bilər.
Bu kontekstdə iki vacib ad fərqlənir. Birincisi, qlobal yarımkeçirici istehsalında liderlərdən biri olan TSMC-dir. Şirkətin gələcək istehsal xətləri üçün tutum rezervasiyası modelinə açıq olduğu məlumdur. İkinci potensial tərəfdaş ABŞ-da yerləşən Intel-dir. Tesla ilə əməkdaşlıq da Intel-in son illərdə genişləndirməyə çalışdığı Intel Foundry xidmətləri çərçivəsində gündəmdədir. Musk əvvəllər Intel ilə mümkün istehsal tərəfdaşlığı ideyasını dilə gətirmişdi. Layihənin arxasındakı strateji motivasiya yalnız Teslanın ehtiyacları ilə məhdudlaşmır. ABŞ-da fəaliyyət göstərən bir çox böyük texnologiya şirkəti çip istehsalı üçün əsasən Asiyadakı obyektlərdən asılıdır. Xüsusilə istehsal müəssisələri olmayan Nvidia, AMD və Tesla kimi dizayn yönümlü şirkətlər üçün xarici istehsal xətlərindən asılılıq ciddi geosiyasi risk kimi qəbul edilir. Buna görə də, Maskın TeraFab layihəsi təkcə Tesla üçün deyil, həm də ABŞ-ın yarımkeçirici ekosistemini gücləndirmək məqsədi üçün vacib bir təşəbbüs hesab olunur.
