ABŞ alimləri sonsuzluqla mübarizə və valideynlik anlayışını yenidən müəyyən etmək potensialına malik olan tarixi nailiyyət əldə ediblər. Tarixdə ilk dəfə olaraq insan dərisindən alınan DNT-dən istifadə edilməklə erkən mərhələdə “insan embrion”-ları yaradılıb.
Oreqon Sağlamlıq və Elm Universitetinin (OHSU) tədqiqatçıları bir insanın dərisindən götürülmüş DNT-ni manipulyasiya edərək və sonra onu sperma ilə mayalandıraraq bu əsaslı təcrübəni həyata keçirdilər. Bu yeni texnika, həyat üçün başlanğıc nöqtəsi olaraq bədənin demək olar ki, hər hansı bir hüceyrəsindən istifadə edərək, qocalmış yaş və ya xəstəlik nəticəsində yaranan sonsuzluğu aradan qaldırmaq potensialına malikdir. Bu, hətta eyni cinsli cütlüklərin hər iki valideyndən genetik olaraq qohum olan bir uşaq sahibi olmasına yol aça bilər. Ənənəvi reproduktiv proses erkək sperma ilə qadın yumurtasının birləşməsi ilə başlayır. Bununla belə, OHSU komandası tərəfindən hazırlanmış bu mürəkkəb üsul bu qaydaları yenidən yazır və başlanğıc nöqtəsi kimi insan dərisindən istifadə edir. İlk addımda tədqiqatçılar dəri hüceyrəsinin nüvəsini çıxarırlar. Bu nüvə daha sonra genetik təlimatlarından məhrum edilmiş donor yumurtasına implantasiya edilir. Bu ilk mərhələ 1996-cı ildə anadan olmuş, dünyanın ilk klonlaşdırılmış məməlisi olan Dollini yaratmaq üçün istifadə edilən texnikaya bənzəyir.
Bununla belə, kritik bir fərq var. Bu yumurta spermanın mayalanması üçün hazır deyil, çünki artıq tam xromosom dəstinə malikdir. İnsanlarda 46 xromosom var, hər bir valideyndən 23 xromosom var. Buna görə də, tədqiqatçılar yumurtanı xromosomlarının yarısını tökməyə inandırmalıdırlar. Tədqiqat qrupu yumurtanı “mitomeioz” (mitoz və mayozun birləşməsi) adlandırdıqları bir proses vasitəsilə mayalanma üçün hazırlayır. Məlumatlara görə, bu üsulla ümumilikdə 82 funksional yumurta istehsal edilib. Bunlardan bəziləri sperma ilə döllənərək 6 günlük embrion inkişaf mərhələsinə qədər irəlilədiyi halda, heç bir embrion bu mərhələdən kənara çıxmamışdır. Bununla belə, proses mükəmməldən uzaqdır. Xromosomların təsadüfi aradan qaldırılması səbəbindən bəzi hüceyrələr artıq və ya çatışmayan DNT ilə nəticələnə bilər. Uğur nisbəti hazırda cəmi 9 faizdir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu texnologiya zamanla inkişaf etdirilərsə, hamilə qala bilməyən milyonlarla insana ümid verə bilər. Yaşlanma səbəbiylə yumurta ehtiyatı azalan qadınlar, kifayət qədər sperma istehsal olunmayan kişilər və ya xərçəng müalicəsindən sonra fertilliyini itirən xəstələr bu üsuldan faydalana biləcək qruplar arasındadır.
