Süni intellekt sahəsində qlobal rəqabətin sürətlənməsi texnologiya nəhənglərini görünməmiş bir investisiya dalğasına sövq edir. Microsoft, Meta, Amazon və Alphabet (Google) tərəfindən planlaşdırılan yeni nəsil məlumat mərkəzi və süni intellekt infrastruktur investisiyaları hazırda ABŞ-dakı ən böyük layihələrlə müqayisə edilə bilər. İqtisadiyyatın ümumi həcmi ilə müqayisədə bu xərclər 1850-ci illərin dəmir yolu genişlənməsini, 1960-cı illərin Apollo Ay Proqramını və 1970-ci illərdə tamamlanan dövlətlərarası magistral yol şəbəkəsini üstələyir. Maraqlısı budur ki, süni intellekt investisiyaları gələcəkdə Aya enişdən belə daha başa gələ bilər.
ABŞ-da yerləşən bu dörd texnologiya nəhəngi təkcə bu il süni intellekt infrastrukturunu genişləndirmək üçün ümumilikdə 670 milyard dollara qədər investisiya qoymağı planlaşdırır. Bu investisiyaların mərkəzində hesablama gücünə artan ehtiyacı ödəmək üçün tikilmiş və maliyyələşdirilmiş nəhəng məlumat mərkəzləri dayanır. Şirkətlər bu yüksək xərcli layihələri reklam gəlirlərindən, bulud xidmətlərindən və abunə əsaslı biznes modellərindən milyardlarla dollarlıq pul axını ilə maliyyələşdirirlər. Mütəxəssislərin fikrincə, bu miqyaslı kapital xərcləri yalnız ABŞ tarixində ölkənin torpaq sahəsini ikiqat artıran 1803-cü ildəki Luiziana alışı ilə müqayisə edilə bilər. Ümumi daxili məhsulla müqayisədə süni intellekt investisiyaları tarixən “fövqəladə” hesab edilən bütün digər böyük layihələri üstələyib.
2026-cı ilə qədər 670 milyard dollar xərclənəcək
Şirkətlərin kapital xərcləri son illərdə gəlirlərinə nisbətən davamlı olaraq artmaqdadır. Analitiklərin proqnozlarına görə, Meta 2026-cı ildə tarixində ilk dəfə olaraq illik gəlirinin 50%-dən çoxunu kapital xərclərinə ayıra bilər. Bu proqnoz əvvəlcə investorlar arasında ciddi narahatlıqlara səbəb oldu. Lakin, Meta-nın süni intellektlə işləyən məhsuldarlıq artımları və cari rüb üçün daha güclü böyümə siqnalları sayəsində rekord rüblük mənfəət elan etməsi bazar əhval-ruhiyyəsini yumşaldıb. Lakin eyni tolerantlıq Amazon-a da şamil edilmədi. Amazon-un bu il kapital xərclərini təxminən 60 faiz artıraraq 200 milyard dollara çatdırmağı planlaşdırdığı barədə açıqlaması investorlar tərəfindən mənfi qarşılandı. Bu açıqlamadan sonra Amazon-un bazar dəyəri bir gündə 124 milyard dollar azalıb.
2026-cı il üçün proqnozlaşdırılan rəqəmlər bu texnologiya nəhənglərinin miqyasını açıq şəkildə göstərir. Bazar dəyəri təxminən 2,26 trilyon dollar olan Amazon 200 milyard dollar, 2,98 trilyon dollar olan Microsoft 150 milyard dollar, 3,91 trilyon dollar olan Alphabet 185 milyard dollar və 1,67 trilyon dollar olan Meta 135 milyard dollar xərcləməyi planlaşdırır. Bu xərcləmə planları süni intellektin keçici bir tendensiya olmadığını, ABŞ iqtisadi tarixində ən böyük kapital səfərbərliklərindən birinə çevrildiyini göstərir. Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, bu investisiyalar qarşıdakı illərdə həm şirkətlərin gəlirliliyində, həm də qlobal rəqabət balansında həlledici olacaq.
