Pekindəki Milli Nanoelm və Texnologiya Mərkəzinin tədqiqatçıları dad duyğusunun rəqəmsallaşdırılmasında inqilab edəcək süni dad sistemi hazırlayıblar. Qrafen oksid əsaslı bu innovativ texnologiya insan beynindəki dad qavrayış mexanizmini təqlid edərək, təxminən 99% dəqiqliklə turş, duzlu, acı və şirin kimi dadları aşkar edir. Beləliklə, tədqiqatçılar qrafen oksid texnologiyası ilə birlikdə rəqəmsal dad dövrünə başlamağımıza səbəb olublar.
Tədqiqatçılar öz sistemlərində neyromorfik mühəndislikdən ilham alıblar. Bu yanaşma bioloji dad qönçələri və neyronların qarşılıqlı əlaqəsini modelləşdirir və cihaza təkcə zövqləri aşkarlamağa deyil, həm də onları öyrənməyə imkan verir. Beləliklə, sistem insan beyni kimi zövqləri yaddaşında saxlaya və geri çağıra bilir. Dad hissi görmə və eşitmə kimi digər hisslərlə müqayisədə rəqəmsallaşdırılması ən çətin sahələrdən biri olduğu bilinir. Bu, ilk növbədə ona görədir ki, dad qavrayışı ion hərəkətləri ilə vasitəçilik edir. Bu çətinliyin öhdəsindən gəlmək üçün Pekin komandası Qrafen Oksidi İon Həssas Yaddaş Cihazı (GO-ISMD) adlı xüsusi struktur hazırlayıb.
Cihazın nanoölçülü kanallarında ionlar adsorbsiya və desorbsiya proseslərindən keçir, elektrik reaksiyaları yaradır. Bu mexanizm sistemin bioloji dad qönçəsi kimi fəaliyyət göstərməsinə imkan verir. Yəni cihaz həm zövqləri aşkar edə, həm də onları emal edib yaddaşında saxlaya bilir. Bu xüsusiyyət texnologiyanı ənənəvi sensorlardan fərqləndirən əsas amillərdən biridir. Tədqiqat qrupu bu prosesi optimallaşdırmaq üçün rezervuar hesablamalarından istifadə etdi. Bu yanaşmada cihaz aldığı elektrik siqnallarını unikal rəqəmsal nümunələrə çevirir. Bu nümunələr daha sonra xüsusi təlim keçmiş tək qatlı neyron şəbəkəsinə qidalanır. Nəticədə cihaz yüksək dəqiqliklə müxtəlif dad və aromaları öyrənə, yadda saxlaya və təsnif edə bilir. Sistem dörd əsas dad üzrə laboratoriya mühitində sınaqdan keçirilib: turş (sirkə turşusu), duzlu (NaCl), acı (MgSO₄) və şirin (qurğuşun asetat). Neyroşəbəkəyə ötürülən məlumatlar zövqləri fərqləndirməkdə 98,5% olduqca yüksək dəqiqlik dərəcəsinə nail olub. Tədqiqatçılar həmçinin qəhvə, kola və bu içkilərin qarışıqları kimi daha mürəkkəb ləzzətləri sınaqdan keçiriblər. Süni dadlandırıcı sistem bu içkiləri uğurla təsnif edərək, gələcək qida təhlili, keyfiyyətə nəzarət və içki sənayesi üçün əhəmiyyətli potensialını nümayiş etdirib.
