Bu günə qədər aparılan müşahidələr qalaktikaların və qaranlıq maddənin “kosmik tor” kimi tanınan nəhəng bir çərçivə üzərində yerləşdiyini və bu torun ən böyük komponentlərinin milyonlarla işıq ili uzanan kosmik filamentlər olduğunu ortaya qoyub. Qalaktikaların fırlanmalarını formalaşdıran bu nəhəng kosmik strukturları öyrənməyə davam edən alimlər bu yaxınlarda kainatın ən böyük fırlanan quruluşu ilə qarşılaşıblar.
Oksford Universitetinin rəhbərliyi ilə aparılan bir araşdırma göstərir ki, bu filament boyunca 14 hidrogenlə zəngin qalaktika düzülüb və faktiki olaraq bir zəncir əmələ gətirir. Yer kürəsindən təxminən 140 milyon işıq ili məsafədə yerləşən bu nəhəng filamentin həm kollektiv şəkildə fırlandığı, həm də içindəki qalaktikaların bu dövrə uyğun şəkildə düzüldüyü deyilir. Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, quruluş təkcə nəhəng ölçüsünə görə deyil, həm də qalaktikaların fırlanmaları ilə filamentin kollektiv hərəkəti arasındakı unikal sinxronizasiyaya görə əhəmiyyətli bir kəşfdir. Filamentdəki hər bir qalaktika öz oxu ətrafında fırlanarkən, bütün platforma, yəni filament də fırlanır. Bu ikiqat qatlı hərəkət, qalaktikaların müəyyən bir istiqamətdə niyə fırlandığını anlamağa çalışan astrofiziklər üçün vacib ipucları daşıyır.
Həm radio, həm də optik dalğa uzunluqlarında işləyən nəhəng teleskopların birgə istifadəsi bu filamentin aşkarlanmasında mühüm rol oynadı. Cənubi Afrikadakı MeerKAT radio teleskopu qalaktikaların neytral hidrogen paylanmasının ətraflı xəritəsini təqdim etdi və eyni bölgədən optik məlumatlar DESI və SDSS tədqiqatları ilə tamamlandı. Bu birləşdirilmiş məlumat dəsti eyni məsafələrdə düzülmüş qalaktikaların təkcə mövqedə deyil, həm də fırlanma istiqamətində və bucaq impulsunda fərqli bir uyğunlaşma nümayiş etdirdiyini ortaya qoyub. Bu tapıntılar qalaktikaların əmələ gəlməsi modellərinə yeni bir təbəqə əlavə edir. Əvvəlki modellər qalaktikaların fırlanma sürətinin əsasən yerli proseslərlə müəyyən edildiyinə inanırdılar; lakin bu müşahidə, böyük miqyaslı strukturun qalaktika dinamikasına təsiri əvvəllər düşünüləndən daha güclü ola biləcəyini göstərir. Hidrogenlə zəngin qalaktikaların eyni istiqamətdə və filamentin öz fırlanması ilə birlikdə fırlanması, bucaq impulsunun kosmik tora necə ötürüldüyünə dair güclü ipucu verir. Dr. Madalina Tudorache, bu strukturun gələcəkdə qalaktikaların düzülüşünün modelləşdirilməsi üçün vacib bir istinad nöqtəsi olacağını söyləyir.
