Arizona Universitetinin alimləri kompüterin emal sürətini milyonlarla dəfə artıra biləcək yeni texnologiya hazırlayıblar. Hazırlanmış yeni nəsil tranzistor saniyədə katrilyonlarla əməliyyat yerinə yetirmək potensialına malikdir. Beləliklə, dünyanın ilk petahertz sürətli tranzistoru, günümüzün ən qabaqcıl prosessorlarından minlərlə dəfə daha sürətlidir.
İndiyə qədər kompüter prosessorları elektrik cərəyanından istifadə edərək işləyirdi. Bununla belə, Arizona Universitetinin Fizika və Optika Elmləri üzrə Dosenti Dr. Məhəmməd Həsənin rəhbərlik etdiyi qrup elektrikin sərhədlərini itələyən bir yanaşma ilə işıqla işləyən tranzistor texnologiyasını inkişaf etdirib. Tədqiqatın əsası qrafen adlanan cəmi bir atom qalınlığında olan ultra nazik materialın lazer şüaları ilə qarşılıqlı əlaqəsinə əsaslanır. Nəzərdən keçirilən “Nature Communications” jurnalında dərc edilən araşdırmada lazer şüaları qrafenə yönəldildikdə elektronların adətən keçə bilmədikləri keçmiş maneələri “teleportasiya” edə bildiyi müşahidə edilib. Fizika aləmində “kvant tunelləşməsi” kimi tanınan bu fenomen ilk dəfədir ki, belə qısa müddətdə – saniyənin trilyonda birindən az vaxtda baş verir və real vaxt rejimində izlənilir.
Bu effektdən istifadə edərək tədqiqatçılar dünyanın ən sürətli petahertz kvant tranzistorunu istehsal etməyə müvəffəq olublar. Bundan əlavə, bu uğur laboratoriyadan kənarda, yəni normal ekoloji şəraitdə əldə edilib. Bu, ixtiranın təkcə nəzəri olaraq qalmadığını, həm də praktikada tətbiq oluna biləcəyinin ən konkret göstəricisidir. Xüsusi silikon təbəqələri olan standart qrafen fototransistorlarını təkmilləşdirməklə layihə qrupu 638 attosaniyəlik (saniyənin kvintilyonda biri) lazer işığı impulsları ilə işləyən prototip hazırlayıb. Bu inanılmaz sürət sayəsində tranzistorlar saniyədə katrilyonlarla əməliyyat yerinə yetirə bilir – petahertsə bərabərdir. Ən diqqət çəkən cəhətlərdən biri də bu texnologiyanın mürəkkəb və xüsusi laboratoriya şəraiti tələb etməməsidir. Yəni bu tranzistorlar gələcəkdə adi elektron cihazlara da inteqrasiya oluna bilər. Arizona Universiteti hazırda ixtiranı patentləşdirmək və kommersiyalaşdırmaq üçün Tech Launch Arizona ilə işləyir.
