İnsan toxumalarının bərpası sahəsində böyük irəliləyiş əldə edilib. İlk dəfə olaraq, kor olan xəstəyə 3D çap olunmuş buynuz qişa köçürülüb və xəstənin görmə qabiliyyəti uğurla bərpa edilib.
Əməliyyat İsrailin Hayfa şəhərindəki Rambam Göz İnstitutu tərəfindən regenerativ texnologiya və biofabrik toxumalar üzrə ixtisaslaşmış Precise Bio şirkəti ilə əməkdaşlıq çərçivəsində həyata keçirilib. Oktyabr ayının sonunda həyata keçirilən prosedurda donor toxumasını əvəz edən laboratoriyada yetişdirilmiş, becərilən, canlı insan buynuz qişa hüceyrələrindən tamamilə hazırlanmış implant istifadə edilib. Bu inkişaf əhəmiyyətlidir, çünki xəsarətlər, infeksiyalar və ya irsi xəstəliklər səbəbindən buynuz qişasının görmə qabiliyyətini itirmə riski altında olan milyonlarla insana ümid verir. Buynuz qişa transplantasiyaları ümumiyyətlə yüksək uğur nisbətinə malikdir (təxminən 97%) və bağışlanan toxuma ABŞ kimi bəzi inkişaf etmiş ölkələrdə asanlıqla əldə edilə bilər. Lakin, göz bankları və mərkəzləşdirilmiş toxuma tədarükü sistemləri olmayan ölkələrdə xəstənin gözləmə müddəti illərlə ola bilər.
Burada istifadə edilən 3D çap yanaşmasının maraqlı tərəfi, sağlam, mərhum donordan alınan tək bir buynuz qişanın laboratoriyada təxminən 300 buynuz qişa implantı yaratmaq üçün becərilməsidir. Bu o deməkdir ki, qlobal toxuma çatışmazlığı geniş miqyasda həll edilə bilər. Həmçinin qeyd etmək lazımdır ki, 3D çap buynuz qişa texnologiyası əvvəlcə 2018-ci ildə İngiltərədəki Nyukasl Universitetində hazırlanmışdır. Bu arada, Precise Bio son 10 ildə klinisyenlərin köməyi ilə öz bioçap sistemini hazırlamışdır. Bu, elmi yeniliyin tətbiqi üçün lazım olan vaxt aparan prosesi nümayiş etdirir. Şirkət bildirir ki, eyni texnologiya ürək toxuması, qaraciyər və böyrək hüceyrələrini çap etmək üçün də istifadə edilə bilər. Əlbəttə ki, kommersiya məqsədli istifadə geniş sınaq və təsdiq prosesləri tələb edəcək. Lakin, bu irəliləyiş orqan nəqli gözləyən və toxuma çatışmazlığı yaşayan bir çox xəstə üçün qarşıdakı illərdə əhəmiyyətli dərəcədə rahatlıq təmin edə bilər.
