Demək olar hamımızın bildiyi kimi, Çernobılda dörd nömrəli reaktorunun sıradan çıxması nəticəsində baş verən partlayış külli miqdarda radioaktiv materialın atılmasına səbəb olmuşdu. Atmosferə və ətraf mühitə səpələnmiş radioaktiv maddələrin Şimali Amerikaya qədər gedib çatdığı bilinən faktlar arasındadır. Çernobıl fəlakətindən sonra bölgədə yaşayan heyvanların öldürülməsi tapşırığı verilsə də, bəzi heyvan populyasiyaları hələ də orda yaşamağa davam ediblər. Xüsusilə də sağ qalan itlər hələ də Çernobıl bölgəsində yaşayırlar. Həmin itlərə “Clean Future Fund” Fondu tərəfindən ərazidə qulluq göstərilir.
Çernobıl bölgəsində yaşayan itlər radiasiyaya qarşı xüsusi inkişaf keçirtmiş ola bilər?
Bir qrup tədqiqatçı radiasiyaya məruz qalmanın fiziologiya və sağlamlığa uzunmüddətli təsirini müşahidə etmək üçün bu itlərin DNT-sini araşdırıb. 3 martda “Science Advances” jurnalında dərc edilən yeni araşdırmada tədqiqatçılar Çernobıl ətrafındakı it populyasiyasının genetikasını öyrənməyə başlayıblar və 302 itin genləri üzərində tədqiqat aparıblar.
Araşdırmada bölgədə yaşayan itlərin DNT-si ilə, 162 cinsdən olan 1300-dən çox itin DNT-si müqayisə edilib. Çernobıldakı itləri Avropanın başqa yerlərindəki saf cins itlərlə müqayisə edən tədqiqatçılar, Çernobıl Atom Elektrik Stansiyasının yaxınlığında yaşayan itlərin genetik cəhətdən fərqləndiyini ortaya qoyub.
Nəticələrə görə, 15 nəsil Çernobılda yaşayan itlərin DNT səviyyəsində ciddi fərqlər yarandığı müəyyən edilib. Bununla belə, radiasiya səviyyəsi yüksək bölgədəki itlərin dəyişən DNT-lər ilə davranış və reproduktiv qalıqlarını qoruduğu müşahidə olunub. Araşdırmada əldə edilən məlumatların gələcək genetik tədqiqatlar üçün əsas rol oynaya biləcəyi bildirilir. Bundan əlavə, bu tədqiqatın davamlı radioaktiv hücumun olduğu bölgələrdə insanların yaşaması üçün zəruri olan bioloji infrastrukturun dərk edilməsində ciddi potensiala malik olduğu vurğulanır.
Elaine Ostrander
“Onlar yüksək və aşağı səviyyəli radiasiyaya məruz qalan sərt mühitdə, 15 nəsil ərzində yaşamış və çoxalmış heyvanların DNT-sinə necə təsir göstərə biləcəyini görmək şansı təklif edirlər.”
Toplanmış 400-dən çox DNT nümunəsi ilə tədqiqatçılar itlərin necə uyğunlaşdığını və sağ qaldığını daha dərindən araşdıracaqlar. Ola bilsin ki, elektrik stansiyasına yaxın olan itlərdə zamanla sağ qalma üstünlüyü təmin edən yeni genlər yaranmış və ya mövcud genlər əvəzlənmiş ola bilər. Çernobıl fəlakətindən sonra uzun müddət ətrafdakı orqanizmləri tədqiq edən Cənubi Karolina Universitetinin bioloqu və məqalənin həmmüəllifi Tim Mousseau bildirib ki, hazırda 400 nümunənin yarısından çoxu üçün tam DNT ardıcıllığı əldə edilib.
